Kategori arşivi: Dünya’da Türk Hekimleri ve Başarı Öyküleri

Bu yazı Dünya Sağlık Ajansı’nın (DSA) özel içeriği olup tüm hakları saklıdır. Kaynak göstererek dahi olsa, izin alınmadan tamamen veya kısmen kopyalanması yasaktır. Kullanım izni için lütfen site yönetimi ile temasa geçiniz. © DSA 2012

sifaturan copy

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLERİ VE BAŞARI ÖYKÜLERİ: YRD. DOÇ. DR. ŞİFA TURAN

MARYLAND ÜNİVERSİTESİ’NDE YÜKSEK RİSKLİ GEBELİKLERDE FETAL KARDİYOLOJİ BÖLÜMÜNÜ KURAN VE ABD’DE İLK KEZ ILK TRIMESTER‘DE KALP ANOMALİLİLERİNİN TANISINDA RUTİN TARAMA YAPAN YRD. DOÇ. DR. ŞİFA TURAN

 

sifa2

Yrd. Doç. Dr. Şifa Turan

Amerika’da Fetal Kardiyoloji alanında bölüm kuran ve yeni uygulamalar geliştiren Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bölümünden Yrd. Doç. Dr. Şifa Turan, araştırmaları ve eğitimdeki yaşadıkları ile ilgili genç meslektaşlarına rehber olacak bilgiler verdi.

Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi Perinatoloji bölümünde “Fetal Kardiyoloji” bölümünü kuran ve Amerika’da ilk trimesterde Eko’yu konjenital kalp hastalıklarının taranmasını 4 boyutlu ultrasound kullanarak yapan ilk merkez haline getiren Yrd. Doç. Dr. Şifa Turan,  üniversitedeki akademik kariyerinin yanında “American Registry of Diagnostic Sonography“ kuruluşunda, Amerika’daki fetal eko standartlarını belirleyen komitede görev alıyor. Yrd. Doç. Dr. Turan, Tıp fakültesinde Anatomi Anabilim Dalında Kalp Embriyolojisi derslerinden, Kadın Doğum Bölümü’nde de Kadın Doğum ve Perinatoloji yan dal yapan asistanların bu konudaki didaktik ve pratik eğitiminden sorumlu. Yrd. Doç. Dr. Turan, çalışmaları, bulunduğu farklı ülkelerdeki eğitim sistemleri ve tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini DSA’ya anlattı.

Ne üzerine çalışıyorsunuz?

Benim branşım perinatoloji yani yüksek riskli gebelikler. Buna ek olarak Fetal Kardiyoloji özel ilgi alanım ve daha çok çalışmalarımı yaptığım bir yan dal diyebilrim.   Fetal kardiyoloji aslında Kadın Doğum Anabilim dalında, perinatloji yan dalında yeni bir branş. Bugüne kadar fetal kalp hastalıkların tanısı ile daha çok pediatrik kardiyologlar ilgilenmiş. Ama teknolojinin ilerlemesi ile fetal ultraosund’un prenatal tanıda yaygın olarak kullanılması, fetüsün çok erken dönemde perinatologlar tarafından değerlendirme imkanının gelişmesi sayesinde fetal kalp hastalıklarının tanınması günümüzde yavaş yavaş perinatologların işi olamaya doğru gidiyor diyebiliriz.

Hangi tip hastaları ve hastalıkları tedavi ediyorsunuz?

Konjenital kalp hastalığı olan fetüslerin tanısı ve tedavisi esas ilgi alanım. Konjenital kalp hastalıkları fetal anomaliler içerisinde en yüksek insidansa sahip. Yaklaşık 7/1000 oranın da gözükmekte. En önemli anomalilerin başında sol kalp hipoplazisi (HLH),  büyük arterlerin transpozisyonu (TGA). Çift çıkışlı sağ ventrikül ( DORV) , konotrunkal anomaliler, aort ve pulmoner stenoz, ventriküler ve atriyal septal defektler gelmekte.

Bu hastalıkların bulguları, belirtileri ve tedavileri hakkında genel bilgiler verebilir misiniz?

Konjenital kalp defektleri fetal ultrasound sırasında teşhis edilebilir. Bu defektler kendilerini farklı zamanlarda farklı şekillerde belli edebilir. Örneğin ilk trimesterde yani 12. haftada yapılan sonografide fetüsün ense kalınlığı dediğimiz Nukal kalınlığın artmış olarak ölçülmesi özellikle de 3.5 mm üzerinde olması o gebelikte konjenital kalp defekti riskini ciddi oranda artırır. Bu tip hasta grubuna ilk trimester de fetal eko yaparak, kalpteki 4 odacık ve ana damar çıkışlarının gösterilmesi mutlaka gerekmektedir. Eğer birinci trimester de değil de hasta size ikinci trimesterde gelmişse rutin yapılan sonografide kalp anomalileri farkedilebilir ve eğer bilir kişi tarafindan eko yapılırsa tam olarak tanısı konulabilir. Konulan bazı konjenital  defekt tanıları örneğin “ Aort Stenozu”, ” Pulmoner stenoz” gibi sorunlar intrauterin olarak balonla dilatate edilip, anomalinin ilerlemesine fetusun tek ventrikül onarıma girmesine engel olunabilir veya tek ventrikülle sonuçlanan anomalilerde özellikle de sol kalp hipoplazisinde sağ atriyumdan doku alınarak operasyonda kullanılmak üzere stem cell transplantasyonu gerçekleştirip dominant ventrikül olması gerek sağ ventrikülün stem cell transplantasyonu ile ejeksiyon fraksiyonunun ciddi oranda artması ve yeni doğanını geçireceği 3 aşamalı, yüksek mortalite ile sonuclanan  ( ortalama %40); Norwood operasyonun başarı oranın artması bile sağlanabilir.

Ultasound da gozuken kalp

Bu hastalığın Dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı nedir, bu konuda istatistikî bilgileri paylaşabilir misiniz?

Konjenital kalp hastalıkları konjenital anomaliler içerisinde en sik insidansı olan grup. Görülme sıklığı yaklaşık 7/1000.  Risk faktörlerine bakacak olursak maternal, fetal ve çevresel faktörler olarak genel anlamda 3’e ayrılabilir. Maternal fakörlerden maternal diyabet buna sebep olan hastalıkların başında geliyor. Ama yüzde 75 konjenital kalp hastalıkları da düşük riskli popülasyonda görüldüğü için düşük riskli hastaların bile taranması en sık görülen konjenital anomalinin tanınmasında büyük rol almakta. Bu nedenle düşük riskli hasta grubunun da taranması daha çok konjenital kalp anomalisinin in-utero tanısında önemli.

Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz?

23 Mayıs 1971’de Kıbrıs’ta doğdum. İlköğrenimimi ve liseyi Kıbrıs’ta bitirdim. Üniversite eğitimime lise sonrası kazandığım bursla Sovyetler Birliğinde başladım. İlk yıl Ukrayna’da Lvov Ivana Franko devlet üniversitesinde Rusça öğrendim. Daha sonra Kiev Tıp fakültesinde tıp eğitimime başladım. Tıp fakültesi ikinci sınıftan sonra eğitimime İstanbul Tıp fakültesinde devam ettim. Süleymaniye Doğum Evin’de Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığı üzerine ihtisas yaptım. İhtisas sonrası bir yıl genel kadın doğumcu olarak çalıştıktan sonra üst ihtisas yapmak için İngiltere’ye gittim. King’s College Hospital, Harris Birthright araştırma merkezinde 3 yıl “Fetal Tıp“ dalında üst ihtisas yaptım. İngiltere’den sonra Amerika’da Yale Üniversitesinde Perinatoloji bölümünde çalıştıktan sonra, Maryland Üniversitesi Tıp fakültesinde Yardımcı Doçent olarak çalışmaya başladım. Burada Perinatoloji bölümünde “Fetal Kardioloji “ bölümünü kurdum. Özellikle de ilk trimester Eko’yu konjenital kalp hastalıkların taranmasında rutin hale getirdim. Bunu kolaylaştırıp daha yaygın uygulanabilirliğini sağlamak için 4 boyutlu ultrasound kullanarak tarama tekniğini standardize ettim. Şu anda Amerika’da ilk trimesterde bu teknikle konjenital kalp hastalıkların taramasını yapan ilk merkez haline geldik. Üniversitedeki akademik kariyerimin yanında “Amerikan Registry of Diagnostic Sonography“ kuruluşunda,  Amerika’daki fetal eko standartlarını belirleyen komitede görev almaktayım. Buradaki Tıp fakültesinde Anatomi Anabilim Dalında Kalp Embriyolojisi derslerinden, kadın doğum bölümünde de kadın doğum ve perinatoloji yan dal yapan asistanların bu konudaki didaktik ve pratik eğitiminden sorumluyum.

Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz?

İlkokul ve Lise eğitimimi Kıbrıs’ta, Tıp fakültesi eğitimi İstanbul’da Çapa Tıp Fakültesinde tamamladım. Kadın hastalıkları ve Doğum uzmanlığımı Süleymaniye Doğumevi, İstanbul’da 2000 yılında bitirdikten sonra, iki yıla yakın Acıbadem Sağlık Grubu’nda Kadın Doğum uzmani olarak çalıştım. 2002-2005 yılları arasında King’s College, Harris Birthright Research Center’de perinatoloji yan dal uzmanlığı yaptım. 2005 de Amerika’ya yerleştim. 2005-2006’da Yale School of Medicine’da, 2006 yılından bu yana da University of Maryland School of Medicine görevimi sürdürmekteyim.  2009’dan bu yana da University of Maryland School of Medicinda Kadın Doğumda Yardımcı Doçent olarak çalışmaktayım.

Esra Oz 2

Eğitim aldığınız kurumların  bulunduğunuz mevcut konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?

King’s Collage Hospital, Harris Birthright araştırma merkezi dünyada fetal tıp konusunda sanırım ilk sırada yer alıyor. Bu merkezde üç yıl yan dal yaparak bu konuda deneyim kazanmam, Amerika’da Yale Üniversitesi Tıp Fakültesinde de çalışmama olanak sağladı. Orada da çok değerli perinatologlarla çalışıp çalışmalar yapmam, bana özellikle Amerika’da çok yaygın olmayan, ama Avrupa’da daha sıklıkla uygulanan ilk trimester fetal ekonun şu anda çalıştığım kurumda Maryland Üniversitesi ıip Fakultesi, Kadın Doğum Anabilim dalında perinatolojinin bir yan dalı olarak” fetal kardiyoloji” bölümünü kurmamı sağladı. Şu anda çalıştığım kurum benim özel ilgi alanım olan 3-4 boyutlu ultrasound ile fetal ekonun yaygın olarak kullanabilmemi ve bu konuda araştırmalarıma devam etmemi sağladı. Ayrıca bu kurumdakideneyimlerim ve gelistirigidim teknik sayesindeAmerika’nın diğer eyaletlerinde, gerekli ekspertizin olmadığı hastanelerde bir çok farklı kurum tarifinden 3-4 boyutlu USG ile görüntülerin alınıp, telemedicine sistemi online olarak bilir kişiye gönderilmesine neden oldu.

Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve ABD’deki durumunu karşılaştırabilir misiniz?

Fetal kardiyoloji,  teknolojinin gelişmesi ile günümüzde çok popüler bir branş.  Konjenital kalp hastalıklarının prenatal tanısı gittikçe ciddi oranda artıyor. Sanırım iki ülke arasındaki en önemli fark, Amerika’daki aileler herhangi bir konjenital hastalığı olan fetüsü dünyaya getirme eğilimindeler. Oysa Türkiye’de aileler bu tip problemlerle karşılaştıkları zaman daha çok terminasyon seçeneğini seçerler. Türkiye deki konjenital kalp hastalığı ile doğan bebeklerinin çoğunun tanısının prenatal dönemde değil de postnatal dönemde konulduğu kanısındayım. Dolayısı ile hem geç dönemde terminasyonu ve beraberinde getireceği komplikasyonları minimuma indirmek için ilk trimesterde erken taninin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Burada aileler bu çocukları dünyaya getirdikleri taktirde ciddi olarak manevi ve maddi destek ile karşılaşmaktadırlar. Oysa Türkiye’de bu durum daha çok ailenin bireysel çabalarına bağlı kalmaktadır. Bu çocukların okul cağında özel olarak gidebilecekleri bir eğitim sistemi de bulunmamaktadır. Bu sebeplerden dolayı burada konjenital kalp hastalıklarını daha sıklıkla görüp gebelik süresinde takip etme imkanımız sanırım Türkiye’den daha fazla sayıda olabilir.

Halen çalışmakta olduğunuz kurumu, ya da çalışmış olduğunuz kurumları eğitim, tıbbi pratik ve sağlık hizmetleri konuları açısından Türkiye’de kurumlar ile karşılaştırabilir misiniz?

Sanırım daha çok araştırmaya yönelik ve araştırmaların ışığında elde edilen sonuçların neticesinde bir yol izleniyor daha çok burada. Genelde de genel bir konsensüs oluşuyor ve hekimler o genel, standartize edilmiş tedavi yöntemlerini kullanıyor. Türkiye’deki kurumlarda ise daha çok hekimin kendi kendine, kendi deneyimleri ile elde ettiği bir pratik uygulama var. Daha farklı olması için de gereken yaptırımlar henüz yok. Onun dışında pratik uygulamada çok da büyük farklılıklar olduğunu zannetmiyorum.

Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?

Öğrendikleri her şeyi sorgulamayı öğrenmelerini tavsiye ediyorum. Neden ve nasıl olmuş sorularını sık sık sormalarını. Birkaç kaynaktan okuyarak merak ettikleri soruları öğrenmelerini tavsiye ediyorum. Ezbere yönelik eğitim sisteminden çıkıp daha araştırmacı bir yapıya sahip olmanın yollarını aramalarını tavsiye ediyorum.

12. haftada kalbin bnormal yada anoarmal anaotomisini gosteren  teknik

12. haftada kalbin normal ya da anormal anatomisini gösteren teknik.

Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?

Ben daha çok kendi alanımla ilgili dergileri takip ediyorum.

1)      Ultrasound Journal of Obstetrics and Gynecology

2)      Pediatric Cardiology

3)      American journal of Obstetrics and Gynecology

4)      New England Journal


Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz internet sitesi nedir?

www.pubmed.com ve www.uptodate.com

Alanınızda araştırma yapanlara mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileri?

1)Textbook of Fetal Cardiology ( L. ALLEN )

2) Fetal Cardiovascular Imaging : A Disease based appraoch ( J.Raychik, Z.Tian)

3) A Practical Guide to Fetal Echocardiography: Normal and Abnormal Hearts (Abuhamad)

4) Fetal Echocardiography: A Practical Guide ( L Allan )

Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?

Tıp fakültesi eğitiminiz dışında tüm eğitiminizi tekrarlamanız gerekiyor. En azından Kadın Doğum dalında. Buradaki sisteme Türkiye’den mezun olan bir doktor olarak girmeniz de zaman alabiliyor. Bunun için çalıştığınız ortamlarda belki de herkesten daha fazla çalışıp kendinizi ispat etmeniz gerekebilir çoğu zaman.

Esra OZ

Türkiye’de tıbbın durumu nedir? Ülke dışında tahsil almak gerekli midir? Kimler için daha uygundur?

Türkiye’de tıbbın durumu, genel olarak hekimlerimizin yaklaşımını son derece iyi buluyorum. Eğer hayatlarını Türkiye’de kendi ülkelerinde geçireceklerine eminlerse ülke dışında tahsil yapmaları çok da gerekmemektedir. Ama gelip görmelerini belli bir dönem kendi konuları ile ilgili bir kurumda yurt dışında zaman geçirmelerini ileride kendilerini geliştirme imkanı sunması acısından tavsiye ediyorum.

ABD’deki hasta popülasyonunun karakteristik özellikleri nelerdir? Türkiye’ye göre ne gibi farkları vardır?

Hasta popülasyonu çok farklı. Burada çok fazla obez ve kötü beslenme alışkanlığı olan bir hasta grubu ile çalışıyoruz. Dolayısı ile bu grup hastada her türlü komplikasyon çıkma olasılığı daha yüksek.

ABD’deki kurumların yabancı doktorlara ve özellikle Türklere karşı özel bir tutumu var mıdır?

Bence bu konuda dürüst olmak gerekirse hem Avrupa’da hem de Amerika’da çalışan bir hekim olarak dünyanın neresine giderseniz gidin, Türk olduğunuz için değil de sadece başka bir eğitim sisteminden geldiğiniz için, yaklaşımda ilk başta farklılıklar mutlaka olur. Kendinizi ispat ettikten sonra çok önemli farkların olmadığı kanısındayım. Bunun içinde hem efor hem de zaman gerekli sadece.

ABD’deki ünlü tıp kurumlarına / hastanelerine eğitim amaçlı olarak girebilmek mümkün müdür?

Çok kompetitif olmasına rağmen mümkündür. Sadece ne istediğinizi bilmeniz ve isteğinizde kararlı olmanız gerekmektedir.

ABD’de Türk hekimler arası dayanışma ne durumdadır?

Burada kendi aramızda iyi bir dayanışma olduğunu düşünüyorum. Genelde sistem maddi olarak kimseyi çatıştırmadığı için birbirimize her konuda her zaman rahatlıkla destek olabiliyoruz.

ABD’de Türk hekimlerin orası diğer yabancı hekimlerle karşılaştırıldığında ne durumdadır?

Avrupa’da oran az. Amerika’da Türk hekimlerinin oranı diğer yabancı hekimlerle kıyaslandığında sanırım eşdeğer durumdadır.

Halen üzerinde çalışmakta olduğunuz araştırma konusu nelerdir?

Konjenital kalp hastalıkların erken tanısı ve Konjenital kalp hastalıkları olan fetüslerin intrauterine beyin gelişimi.

Bu çalışmaları hangi kurumda yapmaktasınız, ekibinizden bahsedebilir misiniz?

Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Doğum Anabilim Dalında araştırmalarımı sürdürmekteyim. Ekibimde iki perinatolog, beş ultrasound teknisyeni ve bir tane araştırmacı hemşire bulunmaktadır.

Bize araştırma ekibinizin bir rutin gününü anlatabilir misiniz?

Genelde konjenital kalp problemi olan hastalar kliniğimizde her iki hafta da bir fetal eko ile takip edilir.  Bu fetüslerin beyin gelişimi de yakin bir şekilde USG ile longitudinal olarak monitorize edilir.  Yılda bu problemle bize başvuran hasta sayısı refere merkez olduğumuzdan dolayı çok fazla olduğu için genellikle günümüz yeni hasta kabul etmek onları değerlendirip takip protokolü hazırlamakla ve mevcut hastaların takibini yapıp onların tüm ekibin hazır olduğu bir günde doğumlarını gerçekleştirmekle geçiyor.

İLHANİNCİ

AKCİĞER NAKLİ İLE BAŞARILI OPERASYONLARA İMZA ATAN DOÇ. DR. İLHAN İNCİ

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ
 
Akciğer transplantasyonu ile ilgili hem deneysel araştırmalar yapan hem de yaptığı başarılı operasyonlar ile  çok değerli bilimsel çalışmalara imza atan İsviçre Zürih Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Kliniğinden Doç. Dr. İlhan İnci, İsviçre Zürih’de çalıştığı klinikten deneyimlerine dair genç meslektaşlarına rehber olacak bilgiler verdi.
 
Ülkemizde ve İsviçre’de verilen tıp eğitimi arasında kıyaslama yaparak, ülkemizde çok iyi hekimler yetiştirildiğini belirten Doç. Dr. İlhan İnci, “Türkiye’de tıbbın durumu, hem teknolojik hem de lojistik bakımdan pek çok ülkeye göre iyi bir durumda” dedi. Türkiye’de hedeflenen aile hekimliği uygulamasının da yaygınlaşmasıyla sağlık alanında hizmet kalitesinin yükselebileceğini vurgulayan Doç. Dr. İnci, İsviçre’deki sağlık hizmeti, yaşam koşulları ve tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini Esra Öz’e anlattı.
Ne üzerine çalışıyorsunuz?
Ben göğüs cerrahisi uzmanıyım, akciğer, plevra ve thorax (göğüs kafesinin) ile ilgili olan cerrahi hastalıkları üzerine çalışıyorum.
Hangi tip hastaları ve hastalıkları tedavi ediyorsunuz?
Akciger ve plevra zarının cerrahi tedavisini gerektiren hastalıklar; Örneğin: akciğer kanseri, plevra zarı kanseri (mezotelioma), cerrahi gerektiren enfeksiyöz hastalıklar ( bronsiektazi, tüberküloz) ve thorax ile ilgili cerrahi gerektiren şekil bozuklukları (pectus carinatum ve pectus excavatum) ve thorax travmaları da bizim tedavi alanımıza girmektedir. Son 6 yıldırda akciğer transplantasyonu yapmaktayım. Şu anda deneysel alanda aktif olarak çalıştığım konu; akciğer transplantasyonu yapmadan önce bu değerli organı optimal bir şekilde nasıl koruyabilir ve nasıl en az hasarla hastaya nakil edebiliriz? Şu anda bu konuda devam eden ve bu  alana gerçekten ışık tutacak çalışmaların sürdüğünü size sevinerek söylemek isterim.
Bu hastalıkların bulguları, belirtileri ve tedavileri hakkında genel bilgiler verebilir misiniz?Hemoptizi ve öksürük şikayetleri ile geldiğinde hele öyküsünde bir de sigara kullanım öyküsü var ise akla ilk gelen tanı tabiiki akciğer kanseri olmakta ve bazen cerrahi olarak bile geç kalınmaktadır. Bazen bu şikayetlerin ikisi bile bir arada bulunmadan da hasta bize gelmekte ve kanser tanısı almaktadır. Cerrahi sonrası prognozları hastalığın tipi ve evresi gibi pekçok faktöre bağlıdır.
Bunun yanında yine öksürük ile gelen bir kişide ampiyem ve akciğer kist hidatiği Türkiye`deki kadar sıkça olmasa da çalıştığım klinikte karsılaştığımız hastalıklar arasında yer almaktadır. Bu hastalar cerrahi tedavi sonrası tam olarak sağlıklarına kavuşabilmektedirler.
Yine genç hastalar göğüs ağrısı nedeni ile bize başvurduklarında normal akciğer grafisi ve oskültasyon ile pnemothorax tanısı konmakta ve tedavi hastaya göre düzenlenmektedir.
Bu hastalıkların cerrahi tedavisi yeninde ayrıca akciğer transplantasyonu ünitesinde multidisipliner bir ekiple beraber akciğer transplantasyonundan sorumlu hekim olarak Ana Bilim Dalı Başkanımız Prof. Dr. Walter Weder ile birlikte çalışıyorum. Bu grupta daha çok; kistik fibrozis, amfizem (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), idiopatik pulmoner fibrozis ve sarkoidozis tanısı almış ve de transplantasyon programına dahil edilmiş hastalarımız var. Bu tanıyı almış hastalar transplantasyon programı çerçevesinde en son bizim ünitemize gelerek kendilerine uygun akciğerin çıkmasını beklemektedirler.
Bu hastalığın  dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı nedir, bu konuda istatistikî bilgileri paylaşabilir misiniz?
Akciğer kanseri bugün tüm dünyada ve Türkiye‘de birinci sırada yer alan kanser  türündendir. Yine akciğer kist hidatiği, ampiyem ve mezotelyoma Türkiye‘de en sık karşılaştığımız hastalıklar arasında yer almaktadır.
Çalıştığım klinikte izlediğimiz transplantasyona aday hasta grupları Türkiye`de de sıkça karsılaştığımız hastalıklardır.  Yine ülkemizde akciğer transplantasyonu alanında yapılan ameliyatlarında çok başarılı olduğunu duymaktayım ve bu konuda emek veren değerli arkadaşlarıma başarılarının devamını dilemekteyim.
Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz?
6 Şubat 1964 tarihinde Eskisehir’in Sivrihisar ilçesinde doğdum. Tıp Fakültesi ve uzmanlık eğitimim dahil tüm ögrenimimi Türkiye‘de tamamladım. 2005 yılından beri Isviçre  Zürih Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Kliniğinde Doçent  olarak calışmaktayım.
Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz? 
İlkokul eğitimimi Batman‘da, ortaokul öğrenimimin bir kısmını Diyarbakır Anadolu Lisesi, diğer bölümünü lise eğitimim ile beraber Izmir Bornova Anadolu Lisesi‘nde tamamladım. 1988 yılında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesini bitirdikten sonra 1989 yılında TUS ile Diyarbakir Tıp Fakültesi Göğüs Kalp Damar Cerrahisi Bölümüne asistan olarak girdim. Buradan uzmanlığımı aldıktan sonra aynı Üniversitede 4 yıl akademik kadroda uzman ve yardımcı doçent olarak çalıştım. Daha sonra Eylül 1997‘de Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesinde Gögüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı‘nı kurdum. 1999-2001 yılları arası Zürih Üniversitesi Göğüs Cerrahisi Kliniğinde  research fellow, akciğer transplantasyonu üzerinde deneysel çalışmalar yaptım. 2001 yılında Türkiye’ye döndükten sonra 2002 tarihinde Doçent unvanımı aldım ve 2005 yılına kadar Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğretim üyesi ve bölüm başkanı olarak görevimi sürdürdüm.

 

Eğitim aldığınız kurumların halen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?
Türkiye’de eğitim aldığım ve çalıştığım tüm kurumların benim bugün burada bulunduğum pozisyona olan katkıları tabi ki göz ardı edilemez. Bu katkılar benim kişisel çabamı bütünledi. 2001 yılında Türkiye’ye döndükten sonra aslında amacım burada edindiğim bilgi ve deneyimi ülkeme taşımaktı. Ancak amaçladığım ve hayal ettiğim bu görevi uygulamaya geçirmekte bir takım engellerle karsılaştığım anda Zürih Üniversitesi’ndeki Sayın Hocam Prof. Dr. Walter Weder’den Zürih’e geri dönmek icin davet aldım ve 2005 yılında tekrar buraya dönerek görevime başladım.
Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve Isviçre’deki durumunu karşılaştırabilir misiniz?
Göğüs cerrahisi ile ilgili hastalıkların tedavisi yanında, akciğer transplantasyonundan sorumlu öğretim üyesi olarak çalışmaktayım. Türkiye’de de akciğer transplantasyonu ile ilgili sevindirici haberleri hem medya hem de meslektaşlarım aracılığı ile takip etmekteyim. Bu dalda çalışmak ve başarılı olmak için gerekli olmazsa olmaz 3 öğe: üst düzey özveri, üst düzey eğitimli bir takım ve finansal destek.
http://en.wikipedia.org
Halen çalışmakta olduğunuz kurumu ya da çalışmış olduğunuz kurumları eğitim, tıbbi pratik ve sağlık hizmetleri konuları açısından Türkiye’de kurumlar ile karşılaştırabilir misiniz?
Ülkemizdeki tıbbi eğitim ve pratik açısından buradaki kurumlar ile karşılaştırma yapıldığında, bizim çok iyi hekimler olarak yetiştirildiğimiz konusunda şüphe yoktur. Şu anda Türkiye’de hedeflenen aile hekimi uygulaması yaygınlaştıkça sağlanan sağlık hizmetleri kalitesinin de yükseleceği bir gerçektir.
Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?
Benim genç meslektaşlarıma önerim, bu meslek yeterince zor ve özveri isteyen bir meslek. Kimsenin tesiri altında kalmadan kesin ve net olarak, ne yapmak istediklerini bilmeleri ve bu yaptıklarından mutlaka zevk almaları!
Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?
Takip ettiğim bilimsel dergiler: Journal of Heart and Lung Transplantation, Transplantation, Transplant International, Annals of Thoracic Surgery, Jounal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Chest, European Jornal of Cardiothoracic Surgery
Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?
CTS-Net, Pub-Med
Alanınızda araştırma yapanlara mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileri?
Textbook olarak General Thoracic Surgery (Editör: Shields TW).
Bilim ile uğraşan veya ilgilenen herkese mutlaka okumalarını tavsiye ettiğin bir kitaplar hangileri?
 Çalıştıkları konulardaki temel ve text-bookları okumalarını tavsiye ederim.
Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?
İnsanın hangi meslekten olursa olsun kendi anadili ve kültüründen farklı bir ülkede yaşaması ve çalışması bence en büyük zorluklardan birisidir. Özellikle cerrahi bir branşta çalışıyorsanız işiniz daha da zordur çünkü kendinizi kabul ettirmek zorundasınızdır.
Türkiye’de tıbbın durumu nedir? Ülke dışında tahsil almak gerekli midir? Kimler için daha uygundur?
Türkiye’de tıbbın durumu, hem teknolojik hem de lojistik bakımdan pek çok ülkeye göre iyi bir durumda. Yurt dışında tahsil almak konusuna gelince, kişi yurt dışında sürekli çalışacak ise, bu eğitim gerekli ve kişiye büyük bir avantaj sağlar. Ancak kişinin özellikle araştırma alanında bilgi ve deneyimlerini arttırması açısından yurt dışında eğitim veren merkezlerde, belirli sürelerde çalışmasının faydalı olacağı görüşündeyim.
İsviçre’deki hasta popülasyonunun karakteristik özellikleri nelerdir? Türkiye’ye göre ne gibi farkları vardır?
Benim branşımda bu merkezdeki hasta popülasyonu Türkiye ile aynı durumda. Tek fark akciğer transplantasyonu endikasyonu olan kistik fibrozis vakaları ile daha çok karşılaşıyor olmamdır. Ayrıca akciğer amfizemi nedeni ile volüm küçültücü cerrahi tedavi endikasyonu alan hastalarda diğer farklı hasta popülasyonunu oluşturmaktadır.

 

İsviçre’deki kurumların yabancı doktorlara karşı özel bir tutumu var mıdır?
Benim çalıştığım merkezde sizin ifade ettiğiniz şekilde herhangi farklı bir tutum yok.
İsviçre’deki ünlü tıp kurumlarına veya hastanelerine eğitim amaçlı olarak girebilmek mümkün müdür?
Eğer meslektaşlarım araştırma amaçlı belli bir konuda çalışmak isterlerse çalışmak istedikleri bölümün sorumlu hocası ile kontakt kurup belli bir zaman dilimi içinde burada çalışabilirler ancak, finansal olarak kendi olanaklarını kullanmaları gerekmektedir. Bu şekilde Türkiye’den de pek çok meslektaşımızın burada misafir konumunda çalıştığını ve kazandıkları deneyimlerini paylaşmak üzere Türkiye`ye geri döndüklerini belirtmek isterim.
İsviçre’deki Türk hekimler arası dayanışma ne durumdadır?
Bu merkezde çalışan çok fazla Türk hekim yok. Az sayıda olan Türk meslektaşlarım ile de dayanışma içindeyiz.
Halen üzerinde çalışmakta olduğunuz araştırma konuları nelerdir?
Şu anda üzerinde çalışmakta olduğum araştırma konuları: Akciğer transplantasyonu sonrası primer graft disfonksiyonu, ex-vivo akciğer perfüzyonu ile marginal donor akciğerinin kullanılabilir hale getirilmesi, non-heart beating donor (donation after cardiac death).
Bu çalışmaları hangi kurumda yapmaktasınız, ekibinizden bahsedebilir misiniz?
Bu çalışmaları Zürih Üniversitesi Tıp Fakültesi Cerrahi Araştırma Bölümünde Göğüs Cerrahisi kliniği adına yapmaktayım. Ekibimde bir veteriner, iki teknisyen ve üç tane araştırma görevlisi bulunuyor.
Bize araştırma ekibinizin bir rutin gününü anlatabilir misiniz?
Yapılacak projeye bağlı olarak deney hayvanı olarak genellikle domuzlarda çalışmaktayım, uyutulup deneysel ameliyathaneye getirilir. Daha sonra ekip olarak projeye uygun akış içinde deney tamamlanır. Bu işlem sabah 6.30’dan aksam 20.00-20.30’a kadar sürer.

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ: UZM. DR. SERDAR DALKILIÇ

Uzm. Dr. Serdar Dalkılıç

KURDUĞU SENDİKA İLE YABANCI HEKİMLERİN HAKLARINI KAZANMASINI SAĞLAYAN, AGMF YÖNETİCİSİ, TÜRK-FRANSIZ SAĞLIK VAKFI BAŞKANI VE PARİS BÖLGESİNDEKİ TEK TÜRK JİNEKOLOG OLAN DR. SERDAR DALKILIÇ:

Yabancı diplomalı doktorların tüm çalışma haklarını alabilmesi için 1997 yılında kurduğu sendika, Fransa’nın en büyük doktor sendikası haline gelen, yabancı doktorların tüm hakları elde etmesi için büyük mücadeleyi kazanan, AGMF (Fransız Doktorlar Birliğinde) yönetici, Türk-Fransız Sağlık Vakfı Başkanı, Paris’te bulunan Longjumeau Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ve Pediatri kliniklerinin Bölüm Başkanı olan Dr. Serdar Dalkılıç, Fransa’da eğitim almak ve çalışmak isteyenlere rehber olacak bilgiler verdi.

Paris bölgesinde tek Türk jinekolog olan Longjumeau Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ve Pediatri kliniklerinin Bölüm Başkanı ayrıca aynı hastanenin yöneticisi olan Dr. Serdar Dalkılıç, yabancı diplomalı doktorların tüm çalışma haklarını alabilmek için başlattığı mücadele sonuç veriyor hem de Fransa’nın en büyük doktor sendikası haline geliyor. AGMF (Fransız Doktorlar Birliğinde) yönetici olan Dr. Dalkılıç, Avrupa Doktorlar Federasyonu (FEMS)’te İstanbul Tabipler Odasının alınmasına katkıda bulunuyor, şimdilerde de KKTC Tabipler Odasının alınması için çalışmalarını sürdürüyor. Türk-Fransız Sağlık Vakfı Başkanı, olan Dr. Serdar Dalkılıç, Fransa’daki sağlık hizmeti, yaşam koşulları ve tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini DSA Yayın Yönetmeni Esra Öz’e anlattı.

Ne üzerine çalışıyorsunuz? Hangi tip hastaları ve hastalıkları tedavi ediyorsunuz?
Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanıyım. Uzmanlığımla ilgili tüm konularda teşhis ve tedavi uyguluyorum. Ancak kısırlık tedavisi konusunda da üst ihtisas yaptım. Öte yandan Paris bölgesinde tek Türk jinekolog olmam nedeniyle bazen hastalarımın başka konularda gelen şikâyetleriyle de ilgilenmek durumunda kalıyorum. Gastrit, ulser, romitizma ve benzeri gibi.

Bu hastalıkların bulguları, belirtileri ve tedavileri hakkında genel bilgiler verebilir misiniz?
Kısırlık sorunları batı dünyasında giderek artmakta olan bir sorun. Bunda kadınların giderek daha ileri yaşlarda çocuk sahibi olmaları, erkeklerinde sperm kalitesinin giderek düşmesi rol oynuyor. Fransa’da kadınların ortalama ilk çocuk sahibi olma yaşı 30’un üzerine çıktı. Erkeklerin sperm kalitesi ise son 40 yılık sperm bankası kayıtlarına göre yaklaşık yüzde 50 azaldı.
Kadınlar yaş ilerledikçe yumurtlama sorunlarıyla karşılaşıyorlar. Eğer erken menopoza girme gibi bir sorun yoksa elimizdeki modern ilaçlarla bunun çözümünü bulabiliyoruz. Erkeklerde sperm kalitesi düşük olursa aşılama ve benzeri yöntemlere başvurabiliyoruz. Türk hastalarda özellikle akraba evliliklerinden kaynaklanan sürekli düşük yapma sorunlarında ise bir takım özel tedaviler uygulayabiliyoruz.

Bu hastalığın dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı nedir, bu konuda istatistikî bilgileri paylaşabilir misiniz?
Fransa’da her altı çiftten biri kısırlık tedavisi için doktora başvuruyor. Bu oran giderek daha da artmakta. Türkiye’de bu oranın yüzde15 civarında olduğu söyleniyor.

“Gerek Kadın Hastalıkları ve Doğum konusunda gerekse infertilite konusunda hem Türkiye hem de Fransa oldukça iyi seviyedeler”

Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz?
Bursa Mustafakemalpaşa’da doğdum. İlköğrenimimi ve liseyi Ankara’da bitirdim. Üniversiteyi Bursa’da okudum. Üniversite üçüncü sınıfta öğrenimime bir sene ara verip, Paris’te Sorbonne Üniversitesinde Fransızca öğrendim. Tıp Fakültesini bitirdikten sonra da Paris’te Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığı üzerine ihtisas yaptım. Daha sonra endoskopik ve vajinal cerrahi, ultrason ve infertilite konuları üzerinde üst ihtisas yaptım.
Fransa’da yabancı diplomalı doktorların tüm çalışma haklarını alabilmesi için 1997 yılında bir sendika kurdum ve başkanlığını yaptım. Kısa zamanda bu sendika Fransa’nın en büyük doktor sendikası haline geldi ve 2 sene sonunda tüm haklarımızı elde ettik.
Daha sonra medikal kariyerime devam ederken sendikal ve politik çalışmalarımı da sürdürdüm.107 bin doktorun üyesi olduğu AGMF (Fransız Doktorlar Birliğinde) yöneticilik yapıyorum. Ayrıca Avrupa Doktorlar Federasyonu (FEMS)’te Fransa’yı temsil ediyorum. Bu bağlamda bu Federasyona İstanbul Tabipler Odasının alınmasına katkıda bulundum. Simdi de KKTC Tabipler Odasının alınması için çalışmalarımı sürdürüyorum.

Eğitim aldığınız kurumların halen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?
Şu an çalıştığım hastane Paris’in Essonne bölgesindeki Longjumeau Hastanesi. Bu hastane bir bölge hastanesi olmakla birlikte hem üniversite öğrencilerine hem de ihtisas öğrencilerine eğitim vermektedir. Ben bu hastanenin Kadın hastalıkları ve doğum ve Pediatri kliniklerinin bölüm başkanıyım. Aynı zamanda 6 senedir bu hastanenin üç doktor yöneticisinden biriyim.

Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve Fransa’daki durumunu karşılaştırabilir misiniz?
Gerek Kadın Hastalıkları ve Doğum konusunda gerekse infertilite konusunda hem Türkiye hem de Fransa oldukça iyi seviyedeler. Ancak her iki ülkede de özellikle kısırlık tedavisi konusunda bir takım yasal sorunlar oluyor. Örneğin yumurta nakli tekniği Fransa’da mümkün olmakla birlikte yasal düzenleme o kadar zor ki, hastalar genellikle İspanya veya Belçika’ya gidip tedavi olmayı tercih ediyorlar.

Halen çalışmakta olduğunuz kurumu ya da çalışmış olduğunuz kurumları eğitim, tıbbi pratik ve sağlık hizmetleri konuları açısından Türkiye’de kurumlarla karşılaştırabilir misiniz?
Türkiye’de tıp fakültesini bitirdikten sonra hiç çalışmadım. O yüzden kurumlar arasında bir karşılaştırma yapmam pek mümkün değil. Bizim eğitim aldığımız dönemde öğrenci sayısı çok azdı, sadece 65 kişiydik. Hocalarımız da çok kaliteliydiler ve bizimle birebir ilgilenebiliyorlardı. Dolayısıyla o dönemde çok iyi bir eğitim aldığımızı düşünüyorum. Fransa’da gerek tıp fakültesi öğrencileri gerekse ihtisas öğrencileri daha otonomlar.
Gerek intörnlük döneminde gerekse ihtisas öğrenimi boyunca öğrenciler stajlarını 4 veya 6 aylık sürelerle kendileri seçiyorlar ve stajdan sonra staj gördükleri kliniklere not veriyorlar. Bu da öğretim veren kliniklerin öğretim kalitesini sürekli yüksek tutmasına neden oluyor.

Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?
En az bir veya iki yabancı dili iyi konuşmalarını ve değişik ekollerde tıp mesleğinin nasıl icra edildiğini görmek, bilgi ve deneyimlerini artırmak için yabancı ülkelerde muhakkak bir süre çalışmalarını öneririm. Ayrıca branşlarıyla ilgili kongrelere düzenli bir biçimde katılmalarını, bilimsel yayınları da düzenli bir biçimde takip etmelerini öneririm.
Tıp Fakültesindeyken hocalarımızdan biri, “iyi doktor olmanın sadece iyi mesleki bilgiyle olmayacağını” söylemişti. Ben de iyi bir doktor olmak için Tıp dışındaki konularla da ilgilenmelerini, dünyaya, değişik düşüncelere, değişik alanlara açık olmalarını öneriyorum.

Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?
American Journal of Obstetrics and Gynecology, Fertility and Sterility, Journal de Gynécologie et Obstétrique, Ultrasound in Obstetrics&Gynecology

“65 milyonlu Fransa’da yaklaşık 220 bin doktor var ve Fransa’da hala doktor açığı olduğundan bahsediliyor. Buna karşılık 75 milyon nüfuslu Türkiye’de sadece 110 bin doktor hizmet veriyor. “

Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?
Le Quotidien du Médecin, CNGOF, CFEF

Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?
Fransa’da ve tüm Avrupa’da doktorluk yapmak için en büyük sıkıntı tıp fakültesi diplomasının denkliğini alabilmek.

Bulunduğunuz ülkenin vatandaşı olmanız ya da bu ülkede ihtisas yapmış olmanız bu güçlüğü değiştirmiyor.Türkiye’de tıbbın durumu nedir? Ülke dışında tahsil yapmak gerekli midir? Kimler için daha uygundur?
Türkiye’de eskiden üniversite seçme sınavlarında en başarılı öğrenciler tıp fakültelerini tercih ederlerdi. Hala öyle midir, bilmiyorum. Ancak hem Türkiye’de hem de dünyanın her yerinde çok iyi Türk doktorlar var. Türkiye dünyanın tıp alanında en ileri ülkelerinde bulunan teknolojiye sahip ve mevzuat sorunu olmadığı zaman hemen tüm teknikleri kullanabiliyor. Sağlık sisteminde son yıllarda yapılan reformlar benim dışarıdan gördüğüm kadarıyla, halkı memnun etmiş. Ancak doktor arkadaşlarımız özel sektörde olsun, devlet sektöründe olsun durumlarından oldukça şikâyetçi. Oysa doktorların mesleklerini gerçekten iyi icra edebilmeleri için hem tedavi ettikleri insanlar hem de devlet tarafından sevgi ve saygı görmeleri gereklidir.
65 milyonlu Fransa’da yaklaşık 220 bin doktor var ve Fransa’da hala doktor açığı olduğundan bahsediliyor. Buna karşılık 75 milyon nüfuslu Türkiye’de sadece 110 bin doktor hizmet veriyor. Bu da Türkiye’de doktorların ne kadar büyük bir özveriyle çalıştığını gösteriyor.
Buna rağmen yapılan anketlerde halkın doktorlara pek güvenmediği ve doktorların taleplerine pek destek olmadığı görülüyor. Doktorların imajının iyileştirilmesi hem doktorlar hem de onların tedavi edecekleri kişiler yani toplum açısından iyi olacaktır. Ben bu konuda medyaya da büyük görev düştüğünü düşünüyorum.

Fransa’daki hasta popülasyonunun karakteristik özellikleri nelerdir? Türkiye’ye göre ne gibi farkları vardır?
Fransa’da popülasyon Türkiye’ye göre daha yaşlı. O yüzden Fransa’da “Gériatrie” (geriatri) denilen, yaşlıların sağlık sorunlarıyla ilgilenen dal giderek daha yaygınlaşıyor ve hastanelerde kendilerine daha fazla yer buluyor. Doğurganlık oranı açısından Fransa Avrupa’nın diğer ülkelerine göre oldukça iyi. Bu oran Fransa’da 2 civarında yani nüfus artmıyor ama azalmıyor da. Türkiye’de ise bu oran 2,43 civarında yani OECD ülkeleri içinde Türkiye nüfusu hala en fazla artan ülke.

Fransa’da kurumların yabancı doktorlara ve özellikle Türklere karşı özel bir tutumu var mıdır?
Yabancı doktorlar Fransa’da 1996 yılına kadar ancak yardımcı doktor statüsünde çalışabiliyorlardı. Ben 1995 yılında ihtisasımı tamamladıktan sonra özel nedenlerden dolayı Fransa’da kalmak istedim. Fransa’da o zaman yaklaşık 8 bin yabancı diplomalı doktor çalışıyordu ve bunların pek çoğu Kuzey Afrika ya da Kara Afrika’dan eski Fransız kolonilerinden gelen doktorlar ve Orta Doğu’dan Lübnan ve Suriye’den ve Latin Amerika’dan gelen doktorlardı. Yardımcı doktor statüsünde çalışıyor ve hemşirelerden daha az maaş alıyorlardı. Türk doktorların sayısı ise ihtisas yapanlar dışında 20’yi geçmiyordu.
Fransa’da kalmaya karar verdikten sonra toplam 17 doktor arkadaşımla ki bunların 4’ü Türk idi, bir sendika (SNPAC) kurduk. Kısa sürede, o zamanlar yeni kullanılmaya başlayan internet sayesinde Fransa’nın tüm bölgelerindeki yabancı diplomalı doktorlara ulaşabildik ve Sendikamızı Fransa’nın en büyük doktor sendikası düzeyine getirdik. Medyayı da arkamıza alarak yaptığımız çeşitli eylemlerle, 1999 yılında Fransa’da tüm haklarımızı aldık. Ancak doktor açığı devam ettiği için Fransa’ya çeşitli yollardan yabancı diplomalı doktorlar gelmeye devam etmekte. Federasyona (FPS) dönüşen sendikamız da onların haklarını almaları için mücadelesini sürdürüyor.
Yabancı diplomalı doktorlar diploma eşdeğerliğini aldıktan sonra mesleki kalitelerine göre değerlendiriliyorlar. Tabii ki kariyer yapmak yabancı diplomalı doktorlar açısından yerli doktorlara göre biraz daha zor. Türklere ve Türkiye’ye karşı son 5-10 sene içinde siyasetçilerin oy kaygısıyla körüklediği bir negatif önyargı gelişti. Ancak Fransa’da Türk toplumu nüfusu 500 bini geçti. İkinci ve üçüncü nesil çocuklarımızın oldukça çalıştıklarını görüyorum ve Fransız toplumunda hak edecekleri yeri alacaklarına inanıyorum.

Fransa’da ünlü tıp kurumlarına veya hastanelerine eğitim amaçlı olarak girebilmek mümkün müdür?
Fransa’ya ihtisas yapmak için iki yolla gelinebiliyor. Birincisi tüm ihtisası yapmak için bir yarışma sınavıyla başlanabilen DES sınavı. Bu sınava başvurular Türkiye’deki Fransız Elçilikleri aracılığı ile yapılabiliyor. Başvuru süresi 1- 31 Mart tarihleri arasında oluyor. Sınav başarılırsa ihtisas süresi boyunca asistanlar Fransız asistanlarının sahip olduğu tüm haklarla uzmanlık eğitimlerini alıyorlar.
İkinci yol ya Türkiye’de ihtisas yaparken bunun bir kısmını Fransa’da yapmak (DFMS) ya da ihtisası bitirdikten sonra bir süre Fransa’da yüksek ihtisas yapma yolu (DFMSA). Bu prosedürlerde sınav yok. Ancak adaylık için doktorun Türkiye’de bağlı bulunduğu üniversitenin iznini alması ve dosyasının Fransa’da Strasbourg Üniversitesi tarafından incelenip kabul edilmesi gerekiyor. Bu prosedüre başvurular her sene 15 Ocak’tan önce yapılıyor.

Fransa’daki Türk hekimler arası dayanışma ne durumdadır?
Fransa’da yaklaşık 200 kadar Türk hekimi var. Bunların büyük kısmı öğrenimlerini Fransa’da yapmış doktorlar. Türkiye’den gelip henüz tüm haklarını alamamış hekim arkadaşlarımız da var.Paris’te ve Strasbourg’ta Türk hekimlerini bir araya getiren iki dernek var. Ayrıca kurucusu olduğum ve halen başkanlığını yaptığım Türk-Fransız Sağlık Vakfı sadece hekimlere değil tüm sağlık çalışanlarına açık. Türk-Fransız Sağlık Vakfı, Almanya, Avusturya, İngiltere, Hollanda ve Kuzey Kıbrıs’taki benzeri kurumlarla birlikte Avrupa Türk Sağlık Elemanları Federasyonunu (ATSEF) kurdu. ATSEF ilk toplantısını Viyana’da yaptıktan sonra, 2011 senesinde 14 Mart için Paris’te ilk Tıp Bayramı organizasyonunu düzenledi. Bu sene ise aynı organizasyon Londra’da yapıldı.

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ: DOÇ. DR. ELİF CİNDİK

HARVARD ÜNİVERSİTESİ’NDE PSİKİYATRİ VE HALK SAĞLIĞI EĞİTİMİ ALAN VE ALMANYA’DA KENDİ SAĞLIK MERKEZİNİ KURAN DOÇ. DR. ELİF CİNDİK:

Doç. Dr. Elif Cindik

Boston’daki Harvard Üniversitesi’nde doktorasını yapıp halk sağlığı uzmanlığı eğitimini alan Münih’te kendi psikiyatri muayenehanesini açan Psikiyatrist ve Psikoterapist Doç. Dr. Elif Duygu Cindik, Amerika ve Almanya’da eğitim almak ve çalışmak isteyenlere rehber olacak bilgiler verdi.

Almanya’nın Münih kentinde kendi sağlık merkezi ve psikiyatri muayenehanesi olan, Bavyera Entegrasyon Konseyi’nin üyesi olan Doç. Dr. Elif Cindik, Alman hükümetinin ulusal entegrasyon planına katkıda bulunarak göçmenlerin sağlığının gelişmesi için önerilerde bulunarak, projeler geliştiriyor. Bavyera Tabipler Odası’nda psikiyatri ve kültürler arası tedavi yöntemleri, göç ve sağlık üzerine meslektaşlarına eğitim verilmesini başlatan ve halen bu konuda danışmanlık yapan Cindik, Alman sağlık sisteminde göçmenlere sunulan hizmetlerin iyileştirilmesini savunuyor. Almanya, Amerika ve Türkiye’deki sağlık hizmeti, yaşam koşulları ve tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini Sağlık Dergisi Yazı İşleri Müdürü Esra Öz’e anlattı.

Ne üzerine çalışıyorsunuz?
Psikiyatri muayenehanemizde özellikle psikolojik sorunları, bunun yanı sıra ailevi sorunları olan hastalarımızı tedavi etmekte ve onlarla ilgilenmekteyiz. Hastalarımızın çoğu uyum bozuklukları, depresyon, korku, somatoform ve yeme bozuklukları, travma ve benzeri yaygın ruhsal sorunları ile muayenehanemize başvuruyor. Hastaların detaylı bir anamnez sürecinden sonra, psikolojik testler, gerekli laboratuar incelmeleri ve görüntüleme yöntemlerinden yararlanarak ruhsal ve bedensel muayenelerini merkezimizde gerçekleştiriyoruz.

Biz hastalara ilaç ve konuşma terapisi, gevşeme egzersizleri ve psikoedukasyon gibi hizmetler veriyoruz. Gerekirse hastalık veya sağlık sigortalarına yada mahkemelere bilir kişi raporu düzenliyoruz. Gerektiği durumlarda uzman raporumuza göre hastaların acil psikiyatri, yataklı tedavi veya rehabilitasyon merkezlerine kabul ediliyor. Almanya’da hastanın gün içerisinde gidip tedavi görebildiği ama akşam eve dönebileceği şekilde yararlanacağı, günlük klinik (Tagklinik) yönlendirmelerini merkezimizden koordine ediyoruz.

Özellikle Almanya’da iyi entegre olmuş, iyi eğitimli, kendisini çok kültürlü ve çok yönlü gören genç kadın ve erkekler merkezimize sıklıkla başvuruyor. Ayrıca bize geliş nedenleri arasında: Kişisel gelişim, “Work-life Balance”, üst düzey yöneticilere yönetim koçluğu (coaching) ve profesyonel sporculara motivasyon koçluğu. Ayrıca gerçekleşemeyen hamilelik üzerinde yoğunlaşarak kadınlara ruhsal destek ve yardım sunuyoruz ve tüp bebek yöntemlerini kullandıkları zaman onları gevşetip prosedürlerin başarılı bir şekilde gerçekleşmesine yardımcı oluyoruz. Ekibim huzur evlerinde de demans başta olmak üzere 65 yaş üzeri ruhsal ve nörolojik sorunları olan hastalara tedavi yöntemleri uyguluyor. Verdiğimiz bazı ilaçların üzerinde efektivite araştırmasını yapıyoruz.

Hangi tip hastaları ve hastalıkları tedavi ediyorsunuz?
Tedavi edilen hastalıklar arasında, manik, depresif ve bipolar duygulanım bozukluğu, fobik, organik mental bozukluklar, bağımlılık, Şizofreni ve şizotipal bozukluklar, Dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu (DEHB), cinsel kimlik gelişme ve yönelimle ilişkili bozuklukları gibi psikiyatrik hastalıkların birçoğunu tedavi ediyoruz.

Kriz durumlarında destek, stres ve tükenmişlik konusunda yardım, yeme ve uyku bozuklukları, psikolojik ve davranışsal faktörler, Bağımlılık yapmayan maddelerin kötü kullanımı (ağrı ilacı), Erişkinde kişilik ve davranış bozuklukları, Zeka geriliği, Konuşma ve gelişimsel bozukluklar, çocukluk ve delikanlılık çağında başlayan davranış bozuklukları Bipolar ve demans hastalıklar üzerinde şu anda merkezimizde 2 araştırma yürüyor.

Çalıştığınız hastalıklar ve kliniğiniz hakkında genel bilgiler verebilir misiniz?
Bu hastalıkların bulguları geniş bir semptom yelpazesi içinde dağılım gösterebilir. Psikolojik bozuklukların günümüzde gerekli ilaç ve psikoterapi tedavileri var ve bu tedaviler uygulandığında uzun dönem sonuçları hastalar açısından olumlu oluyor.

Almanya da muayenehanemizin özelliği, biz 5 lisanda tedavi hizmeti sunuyoruz; İngilizce, Almaca, Fransızca, Türkçe ve Boşnak. Ekibim çok kültürlü, alman kültürünün yanı sıra başka kültürlerle eğitilen insanlar olarak, iki kültür arasında çatışma yaşayan hastalara yardımcı oluyoruz. Mesela iki kültürlü evlilik ve farklı etnik kültürlerin çatıştığı ortamda ve iş ekipleri nasıl verimli iletişim kurabilmelerinin tekniklerini sunuyoruz. In-house koçluğu (coaching) yaparak farklı büyük şirketlerde çok kültürlü ekiplerin çalışma ortamlarına pozitif katkıda bulunuyoruz.

Çalıştığınız hastalıklar dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı nedir?
Depresyon dünyada en çok ilerleyen hastalıklardan bir tanesi olmaktadır ve bunun yanı sıra bu durumdan dolayı birçok insanımızın sıklıkla sağlık raporu aldığı görülüyor. Ayrıca yaygın olmuş ve sıklıkla görülen hastalıklardan olan travma ve korku hastalığı yer alıyor. Yurtdışına göç eden insanlar psikolojik rahatsızlıklara diğer kesime oranla yatkınlık gösteriyor. Çevrenin değişmesi, uyum sağlama enerjisi, azınlık ve kökten kopma hissi insanları ruhsal rahatsız edip hastalıkları tetikleyebilir.

“Frankfurt ve New York’ta aldığım tıp eğitiminin ardından, doktora tezimi ve halk sağlığı uzmanlığımı Boston’daki Harvard Üniversitesi’nde tamamladım. Psikiyatri, psikoterapi ve halk sağlığı uzmanıyım.”

Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz?
İstanbul’da doğdum. Çocukluğumdan beri Almanya’da önce Frankfurt Main şehrinde sonra da Münih’te yaşıyorum. Frankfurt ve New York’ta aldığım tıp eğitiminin ardından, doktora tezimi ve halk sağlığı uzmanlığımı Boston’daki Harvard Üniversitesi’nde tamamladım. Psikiyatri, psikoterapi ve halk sağlığı uzmanıyım. Bir süre hastanede kültürler arası tedavi uygulayan bir ekibin başhekimi olarak görev yaptım, şu anda Almanya’nın Münih kentinde kendi sağlık merkezim ve psikiyatri muayenehanemde çalışmaktayım. Ayrıca Bavyera Entegrasyon Konseyi’nin üyesiyim. Alman hükümetinin ulusal entegrasyon planına katkıda bulunarak göçmenlerin sağlığının gelişmesi için önerilerde bulundum. Bavyera Tabibler Odası’nda kültürler arası tedavi yöntemleri, göç ve sağlık üzerine meslektaşlarına eğitim başlattım, Ayrica Coach olarak çalışıyorum. Üniversitede öğrenciyken siyasal konularla ilgilenmeye başladım ve öğrenci parlamentosuna seçildim. Alman sağlık sistemi, göç ve entegrasyon, koçluk ve kişisel gelişim konularında makaleler yayınlamaktayım ve tedavi hizmetlerinin iyileştirilmesini savunmaktayım. Çok kültürlü ve renkli bir topluma taahhüt etmekteyim ve bunu medyadaki görüşlerim ile belirtmekteyim. Zaman bulabilirsem köşe yazarlığı yapmaktayım.

Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz?
Amerika’da hem New York’ta Mount Sinai School of Medicine hastanesinde intörn olarak cerrahiye de çalıştım. Ardından Harvard üniversitesinde Beth Israel Hospital’da büyük bir laboratuarda doktoramı yaptım. Sonra Brigham and Womens Hospital, MGH ve Harvard School of Public Health hastanelerinin müşterek sunduğu “clinical effectiveness” programına katıldım. Sonrasında Harvard School of Public Health’e müracat edip master of public health eğitimini gördüm. (www.hsph.harvard.edu/)

Bu eğitimi bitirdikten sonra Münih’de Ludwig-Maximilian Üniversitesinin hastanesinde asistan doktor olarak çalışmaya başladım. Psikiyatri uzmanlığımı yapmak için Almanya’nın en büyük ruh hastanesi Isar Amper Klinikum’da çalıştım. Ondan sonra bir özel hastane grubu Schön Klinike de 3 seneye yakın çok kaliteli bir nöroloji eğitimi aldım. Psikiyatri ve psikoterapi uzmanlığımı bitirdikten sonra, bir süre özel bir hastanede kültürler arası tedavi uygulayan bir ekibin başhekimi olarak görev yaptım, şu anda Almanya’nın Münih kentinde kendi sağlık merkezim ve psikiyatri muayenehanemde çalışmaktayım.

Eğitim aldığınız kurumların halen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?
Doktora ve halk sağlığı dalında mastır eğitimimi Amerika da tamamladıktan sonra çalışmış olduğum klinikler; Ludwig-Maximilians Üniversitesi hastanesi anatomi, cerrahi ve radyoloji bölümleridir. Almanya’nın en büyük ruh sağlığı hastanesi Isar-Amper Kliniken München Ost, Özel hastane grubu Schön Kliniken in Neurologische Klinik Bad Aibling ve Psychosomatische Klinik Roseneck Prien am Chiemsee de asistan doktor olarak calistim. Ondan sonra bir süre bir Rehabilitasyon Merkezi’nde servis sorumlusu hekim olarak calistim. Kültürler arası tedavi üzerine Bavyera tabipler odasında ve Ludwig-Maximilians-Üniversitesinde doçentlik yapmaya başladım.

Bu kurumlarda çalışmanın avantajları: çok iyi bir eğitim aldım, hem üniversite ortamında araştırmalar yapılarak ders vererek eğitildim hem de büyük bir hastanenin insanlara sağladığı pratik hizmetler ortamında eğitim görüp, çabuk ve az kaynaklı verimli çalışmayı öğrendim. Özel hastanelerde belirli hasta gruplarıyla muhatap olmayı öğrendim. Mesela Dubai ve Abu Dabi sağlık turistlerinin doktorluğunu yaptım. Sonra başhekim olarak bir ekip yürütmeyi, sırası geldiğinde “kulak çekmeyi” öğrendim. Kendi muayenehanemde çalışmanın avantajı: başkasının işi değil kendi işim. Serbest çalışmak çok yoğun olmak demek ve çok yorucu ama zevkli. Almanya’da özelde çalışan devlette çalışamıyor.

Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve Almanya’daki durumunu karşılaştırabilir misiniz?
Türkiye psikiyatri tarihi düşünüldüğünde oldukça zengin ve uzun bir geçmişe sahip. Özellikle Anadolu’da yaşamış eski medeniyetlerin psikiyatri hastalarına yaklaşımı, hastaları dışlamaması, damgalamaması ve onlara insani hizmet sunma çabası Türkiye’de hala etkisini sürdürmekte. Türkiye’deki meslektaşlarımın seviyesi en az buradakiler kadar iyi yalnız bütün bu olumlu etkilere rağmen Türkiye’de uygulanan hastane temelli ruh sağlığı modeli çeşitli eksiklikler içermekte. Almanya’da ise bu model yerine toplum sağlığı temelli, daha toplumun içerisinde, daha rehabilitasyona yakın, kişiyi sosyal yaşamda üretken ve etkin kılan bir yaklaşımı benimseyen toplum temelli ruh sağlığı modeli uygulanmakta.

Doç. Dr. Cindik: “Genç meslektaşlarıma hastalarını çok iyi dinlemelerini öneririm.”

Halen çalışmakta olduğunuz kurumu ya da çalışmış olduğunuz kurumları eğitim, tıbbi pratik ve sağlık hizmetleri konuları açısından Türkiye’de kurumlar ile karşılaştırabilir misiniz?
Benim bildiğim kadarıyla Türkiye’de muayenehanelerde buradaki gibi yoğun tedavi merkezleri arasında bir iletişim ağı bulunmamakta. Burada hasta ilk önce ev doktoruna ondan sonra yönlendirilerek psikiyatriste ve gerekirse hastaneye veya rehabilitasyon merkezlerine yollanıyor. Kurumlar arası koordinasyon yoğun. Ayrıca muayenehanede sigortalar tarafından karşılanan grup ve bireysel tedavi seansları sunuluyor.

Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?
Genç meslektaşlarıma hastalarını çok iyi dinlemelerini öneririm. Hastayı iyi anlamak onunla empati kurmak onun sorununu en iyi şekilde çözmek demektir. Ayrıca yurt dışı tecrübesi çok önemli ve tavsiye edilir, değişik kültürlerde sizin dalınızın nasıl uygulandığını görmenizde tecrübe edinmenizde çok fayda var.

Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?
American Journal of Psychiatry’den Almanya’nın en büyük psikiatrist topluluğun dergisi “Nervenarzt”a kadar her elinize geçen dergileri bir gözden geçirmenin faydası vardır.

Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?

1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/

2. American Journal of Psychiatry http://ajp.psychiatryonline.org/journal.aspx?journalid=13

3. www.dgppn.de, Nervenarzt

Alanınızda araştırma yapanlara mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileri?
Pubmed’den beni ilgilendiren son araştırmaları bulup kütüphaneden dergileri ısmarlayıp okuyorum. Biz büyük liderler/profesörler tarafından ruh hastalıkları üzerine yayınlanan tüm kitapları bizim sağlık merkezinde ekip için kullanılabilmesi için bulunduruyoruz.

The Massachusetts General Hospital/McLean Hospital Residency Handbook of Psychiatry, Kaplan and Sadock’s Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry, American Psychiatric Publishing Textbook of Psychiatry: Textbook of Psychiatry, Internationale Klassifikation psychischer Störungen: ICD-10 Kapitel V (F). Klinisch-diagnostische Leitlinien, Psychiatrie und Psychotherapie ve Kompendium der Psychiatrischen Pharmakotherapie gibi kitaplar yardımcılarımız.

Biz hastanın teşhisini düzgün bir şekilde koymak için ICD 10 ve uygun ilaç vermek için hem internette yan ve başka ilaçlarla terslik olmaması için bir yan etki sitesine giriyoruz hem de tedavi planı yapılması için kullandığımız algoritma ders kitabından kontrol ediyoruz. Daha çok asistan ve stajyer doktorlar bana süpervizyonda yapmak istedikleri yöntemleri ve neden onları seçtiklerini anlatıyorlar ve ben de onaylıyorum veya düzeltiyorum.

“Türkiye’de tıbbın durumu oldukça iyi. Köklü bir geçmişe sahip Türk-Alman Psikiyatrileri arasındaki ilişkiler, bugün birçok disiplini de içine alarak devam etmekte.”

 

Bilim ile uğraşan veya ilgilenen herkese mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileri?
Yazar Dietrich Schwanitz’in “Bildung – Alles was man wissen muss” kitabını tavsiye ederim.

Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?
Ülkeye ve sistemine alışmak. Almanya’da büyüdüğüm için, bu ülke benim için yabancı değil. Amerika’da yaşamak ve sistemine alışmakta doğrusu o kadar zor değildi ama biraz çaba göstermek gerektirdi.

Türkiye’de tıbbın durumu nedir? Ülke dışında tahsil almak gerekli midir? Kimler için daha uygundur?
Türkiye’de tıbbın durumu oldukça iyi. Köklü bir geçmişe sahip Türk-Alman Psikiyatrileri arasındaki ilişkiler, bugün birçok disiplini de içine alarak devam etmekte. Gerek Türkiye’den gerekse uluslararası alanda Türk kökenli meslektaşlarımla yakın işbirliği içindeyim. Tüm hekimlerinin uluslararası konferanslara katılmalarının ve diğer ülkelerde gerek tıp eğitimleri sırasında, gerekse meslek yaşantıları sırasında yurtdışı tecrübesi kazanmalarının onlara hem eşsiz bir deneyim yaşatacağına hem de farklı bir bakış açısı kazandıracağına inanıyorum.

Almanya’daki hasta popülasyonunun karakteristik özellikleri nelerdir? Türkiye’ye göre ne gibi farkları vardır?
ABD’de çok kültürlü tedavi yöntemleri ve hastaların ırklarına ve kültürel kimliklerine göre değişik hastalık riskleri iyi bir şekilde araştırılıyor, bu Almanya’da daha yeni bir konsept. Türkiye’de de bildiğim kadarı şimdiye kadar “transcultural psychiatry” çok yeni ve ancak bir kaç uzmandan araştırılan bir dal. Yani gündelik hayatta bu tarz düşünmeyi ve tedavi kararları verilmesini hiç görmedim diyebilirim.

ABD ve Almanya’daki kurumların yabancı doktorlara ve özellikle Türklere karşı özel bir tutumu var mı?
Türkler algılayabildiğim kadar Almanya’da daha fazla dışlanıyorlar, burada dinleri, isimleri ve kültürleri yüzünden ön yargılı bir yaklaşıma maruz kalabiliyorlar. ABD’de çok kültürlü toplum yapısı yaşam güvencesi altında ve “affirmative action” gibi baraj sitemleri ile korunuyor.

ABD ve Almanya’daki ünlü tıp kurumlarına ve hastanelerine eğitim amaçlı olarak girebilmek mümkün müdür?
İyi notlarınız, sıra dışı kendinden emin ve rahat bir kimliğiniz varsa çok kolay. Almanya’da tıp doktoru olarak çalışabilmek için ilk önce lisan ve buradaki hastanelerin, muayenehanelerin ve tüm tedavi veren müessese/tesislerin bilgisini edinmek gerekiyor. Bu kurumların birbiriyle çalışması çok yoğun. Ayrıca sigortaların ve emeklilik sandığı ve başka tedavileri ödeyen kaynakların da yaptığı iş üzerine bilgisi ve onlarla iletişime girmemin yollarını çok iyi bilip kullanmak lazım.

Hele Almanya’da çok büyük sosyal hizmet veren kiliseler ve başka NGO’lar da göçmenlere yönelik çok yoğun çalışıyorlar. Burada çalışmaya başlamak için yabancı lisan bilen bir doktor için avantajlar olabilir. Ayrıca işsizlik kurumu da hastaya uzun vadede çalışamaz raporu verirsek iletişime geçer.

Hasta ile sorunsuz iletişim çok önemli. Hele bizim dalımızda hasta ile konuşmak onun hangi psikodinamiği yasadığını öğrenmek ve onunla çok otantik ve iyi niyetli yakın bir tedavi ilişkisine girmek sağlığı için en önemli dayanışma. Almanya’da “kağıt isleri” yani dokümantasyon çok önemli ondan her yapılan tedavi adımları ve kararları bir yerde yazılı bir şekilde değerlendirilip ya hastane tarafından muayenehanedeki uzmana yollanır ya da hastaneye yatıran doktor oraya bilgi yollar ki teşhisler için aynı muayene hep tekrarlanmasın lüzumsuz haddinden fazla para harcanmasın diye.

Almanya’da Türk hekimler arası dayanışma ne durumdadır?
Almanya’da Türk hekimler birbirini tanır ve birbirine destek olur, bizim arkadaş grubumuzda birbirimize desteğimiz yoğundur ve yaklaşımımız otantiktir.

Almanya’da Türk hekimleri diğer yabancı hekimlerle karşılaştırıldığında ne durumda?
Türk hekimler, Avrupa Birliğine dahil olmayan bir toplumdan geldikleri için onların diploma denklik prosedürü ve burada çalışma izinleri konusunda çok fazla zorluk çektiklerini görüyorum.

ABD’NİN EN SEÇKİN 10 GASTROENTEROLOĞU ARASINDA YER ALAN VE HOUSTON’DAKI TEKSAS TIP MERKEZI IÇINDE ADINA KURULAN "GASTROENTEROLOGY CENTER OF EXCELLENCE" MERKEZİNİN TIBBİ DİREKTÖRÜ Prof. Dr. ATİLLA ERTAN

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ

Houston’daki Texas Tıp Merkezi’nde adına kurulan “Gastroenterology Center Of Excellence” Merkezinin tıbbi direktörü olan Prof. Dr. Atilla Ertan, bugüne değin Houston’da, ABD’nin bircok yerinden ve ABD dışındaki birçok değişik ülkelerden gelen, 12 binden fazla hastayla çalışmış. Yılda bin 500′den fazla gastroenterolojik kompleks endoskopi uygulamasında bulunan Prof. Dr. Atilla Ertan, Amerika’da tıp eğitimi almak isteyenlere rehber olacak bilgiler verdi.

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi 1963 mezunu olan Prof. Dr. Atilla Ertan, Gastroenteroloji alanında ABD’nin en seçkin 10 gastroenterologu arasında yer alıyor. Prof. Dr. Ertan, dünyaca ünlü Methodist Hastanesi’nde sindirim hastalıkları konusunda tıbbi direktörlük görevinde bulundu. 2011 Haziran ayından bu yana da, Teksas Üniversitesi Tıp Fakültesinde adına kurulan “Gastroenterology Center of Excellence” merkezinin Tıp Direktörü olarak çalışan Prof. Dr. Atilla Ertan, yapmış olduğu klinik çalışmaları, lisan üstü egitim ve araştırmalarına dayalı 160 üzerinde tıbbi makalesi yayınlanmış, 1992 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülünü aldı. 1996 yılında “Crohn’s and Colitis Foundation of America”nın “Best Physician Award-Yılının en iyi doktoru ödülü”ünü aldı. 2003 yılında da American Gastroenterological Association’ın “2003 Distinguished Clinician Award-Yılın en seçkin gastroenterologu ödülü”ünü ve American College of Gastroenterology tarafından “Master of Gastroenterology -gastroenterolojinin üstadı” ödülünü kazandı. Amerika’da yaşayan Türkler arasından “The Assembly of Turkish American Association” aracılığı ile 2004 yılının adamı seçildi.
Texas Tıp Merkezi’nde yer alan Prof. Dr. Atilla Ertan merkezi, sindirim sistemi hastalıkları alanında, hasta bakımı konusu ve lisans üstü eğitim ve araştırmaları içine alan, tamamı entegre program bazlı bir model sunuyor. Bünyesindeki tecrübeli ulusal ve uluslararası doktorlar aracılığı ile kompleks sindirim sistemi hastalıkları olanlara hasta bakımı sağlayan merkez, aynı zamanda gastroenteroloji ve hepatoloji alanında klinik araştırmalar, lisansüstü eğitim ve araştırma yapacak. Prof. Dr. Ertan, bugüne değin Houston’da, ABD’nin birçok yerinden ve ABD dışındaki birçok değişik ülkelerden gelen, 12 binden fazla hastaya yardımda bulunmuş. 1990’dan bu yana, yılda bin 500′den fazla gastroentolojik kompleks endoskopi uygulamasında bulunuyor. Prof. Dr. Atilla Ertan, “Barrett” özefagusu, ülseratif kolit, “Crohn” hastalığı ve pankreas alanındaki araştırmaları, Amerika’daki çalışma koşulları ve Türkiye’deki tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini Sağlık Dergisi Yazı İşleri Müdürü Esra Öz’e anlattı.
Ne üzerine çalışıyorsunuz?
Gastroenteroloji konusunda çalışıyorum. Özellikle mideden gelen reflünün oluşturduğu kansere yatkınlığı olan “Barrett” özefagusu, yemek borusunun erken kanserinin erken tanı ve tedavisi yanında, ülseratif kolit ve “Crohn” hastalığının yeni ilaçlarla iyileştirilmesi konularında uğraşılarım oluyor. Bir yandan da yeni ekibimle birlikte seçilmiş hastalardaki mide, barsak, pankreas ve safra yollarının iyi veya kötü huylu hastalıklarını endoskopi yolu ile tedavisinde, yıllardır çalışmalarımı sürdürüyorum. Idari görevlerimin yanısıra, gastroenteroloji’de eğitim gören doktorlara bilgi aktarımına devam ediyorum.
Hangi tip hastaları ve hastalıkları tedavi ediyorsunuz?
Tanı ve tedavisine odaklandığım hastalıklar, “Barrett” özefagusu, ülseratif kolit, “Crohn” hastalığı, iyi veya kötü huylu safra ve pankreasla ilgili. Bu kompleks ve sorunları doyumlu bir biçimde çözülememiş hastalar, Houston’a çevresindeki şehir ve eyaletlerden veya çeşitli dış ülkelerdeki çalışan doktorlar tarafından, bana ve çalıştığım merkezdeki uzmanlara gönderiliyor. Bu hastaları genellikle, merkezimizde hastaneye yatırmadan ve ameliyatsız tedavi edebilmeye uğraiıyoruz. Eğer ameliyat gerekiyorsa, tecrübeli cerrah arkadaşlarımızın işbirliği ile, en sıkıntısız biçimde yapılmasına yardımda bulunuyoruz.

Bu hastalıkların bulguları, belirtileri ve tedavileri hakkında genel bilgiler verebilir misiniz?
ABD’de sürekli bir biçimde artan şişmanlık sorunu yanında alkol ve sigara alışkanlığı, birçok hastalıkları bir araya getiriyor. Bu adı geçen sorunların birlikte getirdiği hastalıklara çözüm bulmak yanında, bu hastalıkların oluşmasını ve ilerlemesini önlemek amaçlı uğraşılara da katılıyorum. Yıllar süren tecrübelerimize göre, uzun yıllar takibi ve tedavisi gereken ülseratif kolit ve özellikle “Crohn” hastalarımızın ameliyat olmadan yaptığımız tedavilerindeki yenilikler, önemli biçimlerlerde olumlu gelişme gösteriyor. Yemek borusu, mide ve barsak kanserlerinin erken tanınmasında da kayda değer önemli aşamalar var ve seçilmiş hastaların erken kanserlerini endoskopi ile çıkarmak ve değişik yöntemlerle yok etmek konusunda da kayda değer çok olumlu atılım ve tecrübelerimiz oluyor.
Bu hastalıkların dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı nedir, bu konuda istatistikî bilgileri paylaşabilir misiniz?
Türkiye’deki şişmanlık ve alkol alışkanlığı konusu, şimdilik ABD’deki düzeyde değil ama sigara alışkanlığı daha fazla. Öte yandan, Türkiye’de içilen ve kullanılan suyun temizliğinde, yiyeceklerin hijyenik koşullarda saklanmasında önemli sorunlarımız devamlılığını sürdürüyor. Bunlara bağımlı gastrointestinal sıkıntılarımız belirgin. Örneğin, Türkiye’de midenin H. Pylori infeksiyonu ve getirdigi sorunlar ve mide kanseri sıklığı, ABD’den önemli biçimde çok daha fazla.

Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz? Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz? Eğitim aldığınız kurumların halen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?
1940 yılında Eskişehir’de doğdum. 1957’de Eskisehir’deki Atatürk Lisesinden ve 1963’de de Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldum. Aynı Fakültede, aziz hocalarım rahmetli Prof. Dr. Zafer Paykoc ve Prof. Hamdi Aktan’ın değerli katkıları ile dahiliye ve gastroenteroloji uzmanlık eğitimimi 1969’da tamamladım. Bu süre içinde de, ABD’ye gelebilmek için gerekli olan sınavları tamamladım. 1969 yılı Haziran ayında, gastroenteroloji bilgimi geliştirmek ve araştırma yapmak üzere Philadelphia’daki Pennsylvania Üniversitesi Tıp Fakültesine geldim ve 1971’e kadar çalışmalarımı sürdürdüm. 1971’de Türkiye’ye döndüm ve Kayseri Askeri Hastanesinde askerlik görevimi tamamladım. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesindeki görevime döndükten sonra, 1972’de doçent ve 1975’de de profesör oldum. Türkiye’deki sürükleyici ve çekici olamayan politik ve bilimsel ortamdan çıkıp, değerli eşim ve çocuklarımla birlikte, 1980’de tekrar ABD’ye döndüm. Birkaç seçeneğim arasından, New Orleans’daki Tulane Üniversitesi Tıp Fakültesini seçtim. Aynı Fakülte’de 1980 ve 1985 yılları arasında, profesör olarak, çok zamansız ve erken kaybettiğimiz muhterem dostum rahmetli Prof. Dr. Kemal Akdamar’la birlikte çalışma ve araştırmalarımı sürdürdüm ve 1985’de Gastroenteroloji Bölümü Başkanı seçildim. Tulane Üniversitesi Tıp Fakültesinde, 1989-1991 arasında Dahiliye Bölümü Başkanlığı da yaptım. Tulane’de bulunduğum yıllar içinde, Prof. Dr. Kemal Akdamar adına bir eğitim ve araştırma vakfı kurduk. Bu Vakfın getirdiği geliri, Türkiye’den gelen seçkin gastroenteroloji akademisyenlerine vererek, bir ile iki yıl süre ile, ABD’de bilgilerini geliştirmelerine ve araştırmalarına yardımda bulundum. Bu arkadaşlar yaptıkları çalışma ve araştırmalarından sonra, Türkiye’ye döndüler ve birçok liderlik pozisyonlarında bulundular. Prof. Dr. Ali Özden, Prof. Dr. Halil Değertekin, Prof. Dr. Rasit Yağcı, rahmetli Prof. Dr. Oktay Yeğinsu, Prof. Dr. Zeynel Mungan, Prof. Dr. Sait Kapıcıoğlu, Prof. Dr. Vahit Özmen, Prof. Dr. Nilgün Alptekin, Prof. Dr. Ömer Özbakır ve Prof. Dr. Serhat Bor arkadaşlarım, gelenler arasında. 1991-2001 yılları arasında Houston’daki Baylor Üniversitesi Tıp Fakültesinde Profesör ve Baylor Üniversitesi Tıp Fakültesi/Methodist Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü Başkanı olarak çalışmalarımı sürdürdüm. Bu süreler içinde, ABD’de daha ağırlıklı olmak üzere, birçok diğer ülkelerde de gastroenteroloji eğitimi ve araştırma düzeylerinde çeşitli liderlik pozisyonlarında bulundum. 2011 Haziran ayından bu yana da, Teksas Üniversitesi Tıp Fakültesinde Profesör ve yeni kurulan “Gastroenterology Center of Excellence” Merkezinin Tıp Direktörü olarak çalışıyorum.
ABD’de bulunduğum süre içinde, akademik hayatımın yarısını geçirdiğim Türkiye ile ilişkilerimi yakından sürdürmeye devam ettim ve Türk gastroenterolojisine yardımcı olmaya çalıştım. Arkadaşlarımın coğunluğu, şu anda Türkiye’nin birçok tıp fakültesinde öğretim üyesi ve liderlik pozisyonlarında bulunuyorlar. Gelecek yıllar içinde de bu ilişkilerimizi sürdürmeye devam etmek istiyoruz.
Daha önceki yıllarda, yalnızca devletin kısıtlı olan bütçesine bağımlı olan Türk tıbbına bütçeden ayrılan para yetersiz ve bu nedenle de dünya tıbbına ayak uydurmamız zor idi. Son 20-25 yıl içinde, devlet büyüklerimizle yaptığımız görüşmelerin ve telkinlerin paralelinde, özel sektörün Türk tıbbına olan katkılarıyla bir ölçüde, Dünya’daki tıp yarışına katılabildik. Şu anda bu gelişmelerin yeterli olduğunu söyleyebilmek zor olsa da, özellikle Ankara, İstanbul ve İzmir’deki özel tıp fakülteleri ve özel tıp merkezleri ile önemli sayılabilecek gelişmeler ve olumlu bir rekabet başlatıldı. Türk tıbbında son yıllarda birikmiş büyük bir potansiyel var. Ancak daha iyi biçimde yönlendirilebilinir ve memleket genelinde yayılması da beklentiler içinde olmalı.

Houston’daki Texas Üniversitesi, Memorial Hermann “Gastroenterology Center of Excellence” Merkezi nedir?
Yalnızca klinik ve laboratuvarları 25 bin metre karelik bir alana yerleştirilecek Merkezimizde, tüm sindirim sistemi ve karaciger hastalıklarında gelistirilmis hasta bakımını, lisans üstü gastroenteroloji eğitimi ve araştırmaları içine alan cok yönlü ve entegre bir program modeli sunuyoruz. Ekibimizdeki ulusal ve uluslararası bilinen tecrübeli doktorlarla, kompleks sindirim sistemi ve karaciğer hastalarına yirmibirinci asır düzeyinde yardımda bulunacağız ve aynı zamanda, gastroenteroloji ve hepatoloji alanında klinik araştırmalar ve lisansüstü eğitim uygulayacağız. Cok rahat ve konforlu büyük bir alan içine yerleştirilen ve geliştirilmiş laboratuvarda görevli gastroenterolog’lar, tecrübeli cerrahlar, immunolojistler, radyologlar, patologlar, psikiatrisler, araştırıcılar, diyet uzmanları ve diğer gerekli olan uzmanların bir arada vereceği çok yüksek kalitedeki merkezler/servisler şöyle sıralanabilir;
• Barrett’s esofaguzu/ displasia ve kanseri
• Midenin iyi ve kötü huylu hastalıkları
• Safra yolları ve pankreasın iyi ve kötü huylu hastalıkları
• Ülseratif kolit, Crohn hastalığıve diğer barsak iltihabı hastalıkları
• Karaciğerin iyi ve kötü huylu hastalıkları
• Karaciğer ve pankreas nakli
• Bariatrik (şişmanlık sorununa tıbbi ve cerrahi çözüm getiren) gastroenteroloji
• Geriatrik (yaşlılara yönelik) gastroenteroloji
• Tedavi edici/geliştirilmis endoskopik metodlar
“A. Ertan Eğitim ve Araştırma Vakfı”
Kısa bir süre önce aldığım bilgilere göre, Sayın Cumhurbaskanınımız Abdullah Gül’ün, Merkezimize ve yeniden kurulan “A. Ertan Eğitim ve Araştırma Vakfı”na önemli biçimde destek vereceğini memnuniyetle ögrendik. Hedefimizin ilk günlerinde, Türkiye’deki diğer dostlarımızın ve hastalarımızın da desteğini alıyoruz ve devamlılığının süreceğine de inanıyorum. Bu paralelde, Türkiye’den gelecek seçilmiş gastroenteroloji akademisyenlerine lisan üstü eğitim aktarma gayretlerini sürdüreceğim.
Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve ABD’deki durumunu karşılaştırabilir misiniz? Halen çalışmakta olduğunuz kurumu, ya da çalışmış olduğunuz kurumları eğitim, tıbbi pratik ve sağlık hizmetleri konuları açısından Türkiye’de kurumlar ile karşılaştırabilir misiniz?
Bugünkü koşullarda, ABD’deki limiti olmayan tıp olanaklarını Türkiye’dekilerle karşılaştırmak oldukça zor. Son yıllar içindeki belirgin olumlu hareketlenmelere rağmen, Türkiye’de halk saglığına ayrılan bütçe, tüm gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin hepsinden daha da düşük. Özellikle çocuk/kadın saglığına, koruyucu hekimliğe ve tıpta yapılanların kalite kontrolüne daha fazla önem verilmesi gerekli.
Türkiye’deki tıbbın en önemli eksiklerinden birisi de, etkili ve sürekli devamlılığı olan bir kalite kontrolü sisteminin getirilememesidir. Sağlık Bakanlığımız ve Tıp Fakültelerimizin bir ahenk içinde çalışıp, mezuniyet ve ihtisas sonrası devamlı ve uygulamalı eğitime dayalı, konularla ilgili sürekli biçimde kalite kontrolü yapan bir ruhsat (“privilege”) sistemi getirilmelidir. Bu ruhsat sisteminin istediği eğitimi sürekli ve objektif bir biçimde başarabilenlerin dökümanları dikkatli ve tarafsız bir biçimde incelenmelidir. Calışacakları tıp fakülteleri, hastaneler veya ilgili diğer kuruluşlardaki “ruhsat veren komiteler” aracılığı ile tıp uygulamaları yapabilmek için, uzmanların ruhsat belgelerini almaları gerekmelidir. Bu sistem içinde de, kalite kontrolü devamlı bir biçimde izlenip denetlenebilinir. Son yıllarda Türkiye’miz açısından aşamalar gösteren özel tıp merkezleri ve özel tıp fakülteleri aracılığı ile bir rekabet zemini, laboratuvar çalışmalarında atılım ve tıbbi, cerrahi yöntemlerde bir canlılık sağlanmıştır. Bunların da, tarafsız bir bilimsel komite tarafından kalite kontrollerinin yapılması gerekmektedir.
Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?
Genç meslektaşlarımın, diğer meslektaşları ve hastaları ile dürüst, kaliteli ve olumlu bir ortam içinde çalışmaları çok önemli. Her yönden ve sürekli biçimde iyi iletişim kurup, yazışmalarında ve tıbbi raporlarında yeterli bilgi vermeleri, uzun vadeli başarılarının temel taşları olacaktır. Bu paralelde hızlı daktilo yazmayı, iyi bilgisayar kullanmayı ve en azından bir yabancı dili (özellikle İngilizceyi) öğrenmeleri gereklidir. Yıllar içinde yaptıkları işlerden bıkkınlık gelmesini istemiyorlarsa, sürekli biçimde kendi dallarındaki ve ilgili diğer dallardaki gelişmeleri okumalarını, mümkünse araştırma yapıp, tıp fakülteleri ile ilişkilerini sürdürmelerini ve devamlı kendilerini yenilemelerinin önemini özellikle vurgulamak isterim. Tıp, devamlı biçimde gelişen bir bilim dalı. Devamlılığı olan mezuniyet ve ihtisas sonrasındaki eğitime önem vermelerini ve dünya tıbbındaki gelişmeleri yakından takip etmelerini ısrarla öneririm.

Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?

Gastroenteroloji ile ilgili üç büyük derneğin dergilerinin yanında, “New England Journal of Medicine” i devamlı takip ediyorum.
Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?
Google yanında, WebMD, Medscape ve NIH.gov sitelerini kullanıyorum.
Alanınızda araştırma yapanlara mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileri? Bilim ile uğraşan veya ilgilenen herkese mutlaka okumalarını tavsiye ettiğin bir kitaplar hangileri?
Tıp araştırıcılarının kendi konuları ile ilgili güvenilir ve basımı çok olan dergi ve kitapları okuyup, son araştırmalar ile ilgili bilgileri derinlemesine anlamaları gerekli. Bulgularını, Türkiye dışındaki tıbbi toplantılarında sunup, diğer araştırıcıların eleştirisini ve katkılarını almaları son derecede önemli.
Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?
ABD’deki tıp kuruluşlarının olanakları, yalnızca Türkiye’den değil, dünyanın tüm ülkelerinden çok daha fazla. Kapasiteniz varsa ve çalışmaktan yılmıyorsanız, önünüz sürekli bir biçimde açık ve seçenekleriniz de çok yönlü ve doyumlu olabilir. Eğer başarılı iseniz, size “dur denmesi” söz konusu değil ve yabancı olsanız da saygınlığınız devamlı. Ancak hedeflerinizi iyi saptayıp, bu sınırı olmayan ve büyük ölçüde acımasız rekabet düzeninde kaybolmamaya dikkat etmelisiniz.
Gastroenteroloji uzmanı ve akademisyen olarak yüzlerce tıp talebelerinin, asistanların, ileri eğitim yapmak isteyen Amerikalı, Amerika dışından ve Türkiye’den de gelen seçilmiş uzmanların eğitimlerine yardımcı olmaya calıştım. Türkiye’nin birçok Tıp fakültelerinde görev alan gastroenteroloji doçent ve profesör’ü bir veya iki yıl süre ile çalıştığım merkezlere gelip bilgi ve görgülerini arttırdılar ve araştırma yaptılar. ABD’de bulunduğum 33 yıl boyunca, bir çok akademik ve idari liderlik pozisyonlarında bulundum. Şimdi de çok iyi tertiplediğimiz “Gastroenterology Center of Excellence”de aynı biçimde çalışmalarımı sürdüreceğim. Türkiye’den gelecek seçilmiş akademik gastroenterologlara bilgi, görgü ve araştırma olanaklarını arttırmaları için imkan sağlamaya devam edeceğim. Yaşımın ilerlemesine rağmen, saglığım ve rahatım yerinde olduğundan, günde 12-14 saat çalışmanın keyfini çıkarıyorum. Mesleğim dışındaki uğraşılarım cok yönlu okumak, fırsat buldukça egzersiz yapıp, yüzmek ve seyahat etmek. Ugraşlarımla ilgili daha fazla bilgi almak isteyenlere, web-sayfama bakmalarını öneririm. “http://www.atillaertan.com/”.

UNIVERSITY OF MARYLAND HASTANESİ ve MAYO CLINIC HASTANESİ’NDE PSİKİYATRİ ALANINDA ÇALIŞMALARINI SÜRDÜREN DR. ULAŞ ÇAMSARI

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ

Amerika’da Cleveland Clinic, Johns Hopkins Hastanesi, University of Maryland Hastanesi ve Mayo Clinic hakkında detaylı bilgi veren Dr. Ulaş Çamsarı, halen University of Maryland Üniversitesi Hastanesi’nde ve Mayo Clinic Hastanesi’nde çalışmalarını sürdürüyor. Amerika’da bulunan kadroların ulaşılabilirliği, yurt dışında eğitim almada yaşanan zorlukları ve çözüm önerilerini anlatan Dr. Ulaş Çamsarı, Amerika’da eğitim almak isteyenlere rehber olacak bilgiler verdi

University of Maryland Üniversitesi Hastanesi’nde Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi (Psikosomatik Tıp) alanında üst ihtisas yapan ve Mayo Clinic Rochester Hastanesi Bağımlılık Psikiyatrisi üst ihtisasına ve çalışmalarına önümüzdeki aylarda başlayacak olan Dr. Ulaş Çamsarı, Konsültasyon ve Liyezon Psikiyatrisi çerçevesinde hizmetler veriyor. USMLE sınavı ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeTıpta Uzmanlık hakkında gelişmiş hizmetler sunarak yurt dışında eğitim almak isteyen Türk hekimlere rehberlik yapıyor. Psikiyatri alanında yapılan uluslararası çalışmaların bir ulusal platformda toplanması için de farklı projeler sürdüren Dr. Ulaş Çamsarı, Amerika’daki çalıştığı hastaneler hakkında deneyim ve gözlemlerini, hasta popülasyonu ve Türkiye’deki tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini Sağlık Dergisi Yazı İşleri Müdürü Esra Öz’e anlattı.
Kısaca kendinizden ve mesleki geçmişinizden bahsedebilir misiniz?
2002 yılında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldum. 2 yıl boyunca Dokuz Eylül Üniversitesi Fizyoloji Bölümü’nde nörofizyoloji alanında sıçanlarla laboratuvar çalışmaları yaptım. Bu süre içinde Amerika Birleşik Devletleri’nde psikiyatri ihtisası yapmaya karar verdim ve bunun için gerekli sınav ve denklik sürecini (ECFMG) tamamladım. 2004 yılında ABD’de Harvard Üniversitesi Massachusetts General Hospital ve Children Hospital Boston Hastaneleri’nin Psikiyatri Departmanlarında ihtisas öncesi çalışmalar sürdürdüm, bu sürecin ardından 2006 yılında Cleveland Clinic Hastanesi’nde psikiyatri ihtisasına kabul edildim, 4 yıl Cleveland Clinic’de, 1 yıl da Johns Hopkins Hastanesi’nde psikiyatri uzmanlık eğitimi alarak, 2011 yılında psikiyatri uzmanı olarak Cleveland Clinic’den mezun oldum ve University of Maryland Üniversitesi Hastanesi’nde Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi (Psikosomatik Tıp) alanında üst ihtisas yapmaya başladım. Halen, bu alandaki uzmanlık sürecim devam etmektedir. Bu uzmanlık süreci boyunca psikiyatrinin başka bir yandalı olan bağımlılık psikiyatrisine ilgi duydum ve bu alanda da uzmanlaşmaya karar verdim. Bu amaçla yaptığım ikinci üst ihtisas başvurusu sürecinde Mayo Clinic [Rochester] Hastanesi Bağımlılık Psikiyatrisi üst ihtisasına 2012 yılında başlamak üzere kabul edildim.
Ne üzerine çalışıyorsunuz?
Halen ABD’de Maryland Eyaleti’nde lisanslı bir genel psikiyatri uzmanıyım ve Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi üzerine Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde üst uzmanlık yapmaktayım. Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi, psikiyatrinin ABD’de akredite edilmiş üst ihtisaslarından bir tanesi. Kendine ait ayrı bir uzmanlık sınavı ve “board sertifikası” var. Uğraştığım alan özetle tıbbın diğer branşları ile psikiyatrinin kesişim alanını oluşturuyor. ABD’de Konsültasyon-Liyezon Psikiyatristleri, tüm hastanelerde, psikiyatri dışındaki tüm branşların hastalarına ve hekimlerine tıbbi problemlerin psikiyatriyle kesiştiği noktalarda konsültanlık yapıyorlar. Hastanede değişik servislerde yatan tüm hastaların, devam eden psikiyatrik durumları, ya da hastalıkları ile ilgili ortaya çıkan psikiyatrik durumları ile ilgili konsültasyon psikiyatristleri hizmet veriyorlar. Akademik platformda psikiyatri ile dahili ve cerrahi bilimlerin kesiştiği bu alana “Psikosomatik Tıp” deniyor.
Hangi tip hastaları ve hastalıkları tedavi ediyorsunuz?
Hastanede yatan hastaların, sıklıkla karşılaştıkları psikiyatrik problemler, dahili ve cerrahi işlemler sonrasında, ya da tıbbi hastalıklar ve tedavilere bağlı olarak ortaya çıkan konfüzyon (deliryum) , depresyon, psikoz, davranış sorunları, hastaların karar verebilme yetilerinin tespiti (kapasite) en sık servis verdiğimiz problemlerden sayılır. Konsültasyon Psikiyatristleri, aynı zamanda “liyezon” çerçevesinde hizmetler veriyorlar. Liyezon Psikiyatrisi, hastalardan çok, tıbbi personelin ve diğer hekimlerin hastalarla ilişkileri noktasında onlara servis veren bir alan. Konsültasyon-Liyezon Psikiyatristleri hastane içindeki tüm transplant ekiplerinin de bu çerçevede bir parçası olarak görev yapıyorlar. Organ transplantasyonlarında karar aşamasında psikiyatrik değerlendirmelerin hastaların prognozunu belirlemek açısından çok büyük bir rolü var. KL psikiyatristleri, kadın-doğum (perinatal psikiyatri) , kanser (psiko-onkoloji) , HIV psikiyatrisi gibi konularda daha üst uç yandallara da ayrılmış durumdalar. ABD’de büyük hastanelerde konsültasyon psikiyatrisi servisi çok büyük servisler haline gelmiştir, örneğin Cleveland Clinic hastanesinde Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi herhangi bir anda 5 ayrı uzmanın, 10’a yakın asistan hekimin ayrı ekipler halinde aktif çalıştığı bir servistir ve her gün yaklaşık 20-30 adet konsültasyon isteğine cevap vermektedir.

Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz, bu kurumları neden seçtiniz?
Türkiye’de Ege Üniversitesi’nden mezun oldum, ABD’ye gelmeden önce de Dokuz Eylül Üniversitesi’nde çalıştım. ABD’de şu ana dek değişik tıp kurumlarında çalışma fırsatı buldum. Cleveland Clinic’de, Johns Hopkins Hastanesi’nde dahiliye, psikiyatri ve çocuk psikiyatrisi asistanlığı gibi değişik asistanlık statülerinde çalıştım, halen de University of Maryland Hastanesi’nde yandal uzmanlık öğrencisi olarak çalışmaktayım. Bu kurumlarla ilgili bilgi vermeden önce, ülkemde aldığım eğitimin dünyada tıbbı ileri seviyede uygulayan bu tıp kurumlarında eğitim alabilmek için gerekli olan tüm alt yapıyı ve fazlasını vermiş olduğunu büyük bir gururla paylaşmak isterim. Türkiye’de tıbbın ne kadar yüksek seviyede olduğunu yaşayarak ve başka örnekleriyle karşılaştırarak gördüm, beni Türkiye’de yetiştiren tüm hocalarımla hep gurur duydum, halen de birçoğuyla iletişimimi sürdürmekteyim.
Cleveland Clinic ABD’nin yatak sayısı olarak en büyük hastanelerinden biri. Bir kampüste bin 400 yatağa yaklaşan kapasitesi var. Bu kompleks içinde dünyanın en büyük kalp hastanesi de barınıyor. Psikiyatri servisleri içinde modern tıpta tanımlanmış tüm psikiyatrik durumların tedavileri yapılmakta, beyin cerrahisi ile beraber uygulanan Derin Beyin Stimülasyonu gibi psikiyatrideki son nokta devrimsel tedavilerin dünyada ilk uygulanmaya başladığı merkezler arasında yer almaktadır, psikiyatri departmanı kendisine ait ayrı bir hastanesiyle birlikte sistem içinde toplamda 120’ye yakın yatakla hizmet vermektedir.
Johns Hopkins Hastanesi, ABD’de modern tıbbın doğum yeri olarak kabul edilmekte, Mayo Clinic ile eşzamanlı olarak, Prof. Osler yönetiminde ilk asistanlık eğitim programlarının oluşmasında ve biçimlenmesinde liderlik etmiş , “residency”, “nöbet”, hasta başı vizit (rounds) kavramlarının doğduğu ilk kurumlardan biri olarak bilinmektedir. Blalock ile Kalp cerrahisinin, Cushing ile beyin cerrahisinin, Osler ile modern dahiliyenin, Halsted ile modern genel cerrahinin, Leo Kanner ile çocuk psikiyatrisi branşının ABD’deki doğum yeri olarak kabul edilmektedir. Kurum tarihte Prof. Adolf Meyer ekolü ile psikiyatriye bir ivme getirmiş ve 1980’lerde psikiyatride en fazla atıflanan yayın olarak bilinen 1975 tarihli Folstein Mini Mental Durum Muayenesinin de yaratıcılarından olan Prof. Paul McHugh’un 25 yıllık bölüm başkanlığı süresinde bu ivmeyi devam ettirmiş , bu dönem de psikiyatride hastalık modelinin branş içinde tarif edilmesi gibi devrimsel bazı ilkleri psikiyatriye getirerek, ABD’de sinirbilimler konusunda en çok araştırma yapan, en prestijli kurumlardan biri haline gelmiştir.
University of Maryland Hastanesi, ABD’de Baltimore kentinde bulunan Hopkins ile beraber Maryland Eyaletinin iki büyük sağlık kurumundan biridir. Travmatoloji’nin Prof Adams Cowley tarafından kurulduğu ve biçimlendiği sağlık kurumu olarak bilinmekte, dünyanın en büyük travma hastanesine ev sahipliği yapmaktadır. Psikiyatri departmanı ABD’de ilk psikiyatri hastanelerinden biri olan Sheppard Pratt psikiyatri hastanesini bünyesinde bulundurmaktadır. Sheppard Pratt ile University of Maryland işbirliğinde verilen psikiyatri asistanlık eğitim programı ABD’deki en büyük örneklerinden biridir.
Mayo Clinic, ABD’nin ve dünyanın en büyük entegre sağlık sistemi olarak bilinmektedir. 40 bin’e yakın çalışanı ile ABD’nin 3 ayrı bölgesinde hizmet veren Mayo Sağlık sistemi, her yıl dünyanın 150 ülkesinden , ABD’nin 40 eyaletinden gelen yaklaşık 1 milyona yakın hastaya hizmet vermektedir. Mayo Clinic, Johns Hopkins Hastanesi ile beraber ABD’de ilk kez asistanlık eğitimini (residency) başlatan akademik kuruluşlardandır. Psikiyatri departmanı özellikle bağımlılık genetiği üzerine yaptığı çalışmalarla tanınmaktadır.

Eğitim aldığınız kurumların halen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?
Ülkemde aldığım eğitim sayesinde, ABD’nin ve dünyanın kaliteli akademik sağlık kuruluşlarında eğitim alma fırsatı yakaladım. İhtisas yapmış olduğum kurumları modern tıpta ve psikiyatride en ileri noktalara gelmiş kurumlar arasından seçmeye gayret ettim. ABD’deki asistanlık olanakları yabancı hekimlere açıktır ancak elde edilme yolu güçlüklerle doludur. Özellikle ABD içinde de prestijli yüksek olan kurumlara, dünyanın çok değişik ülkelerinden yapılan ihtisas başvurularında meydan savaşlarına benzer çok büyük çekişmeler yaşanmaktadır. Özellikle Hindistan gibi bazı ülkelere ait lobiler bu yarışma süreçlerini etkileyebilmektedirler. Bu süreçlerde Türk meslektaşların biraz da ABD’de varlıklarının görece az olmasından kaynaklı olarak bir lobi etkileri olamamaktadır. Ben kendi başvuru sürecimde bu eksikliği çok hissettim, ama yine de ilk adımları atmamda Harvard Psikiyatristlerinden Türk meslektaşlarım Dr.Dost Öngür, Dr. Menekşe Alpay ve Dr.Kerim Münir‘in çok kritik destekleri olmuştur. Bu başvuru süreçlerini, gerek ihtisas sırasında, gerek yandal başvurularında çok fazla kez yaşadım, bu süreçlere asistan seçme komitelerinde de yer alma fırsatı bularak yarışı iki tarafından etraflıca deneyimleme ve anlayabilme şansını yakaladım. Bu tecrübelerimi yıllardır İstanbul Tıp’dan Dr. Hakan Pıçak öncülüğünde kurulan UsmleTürk internet portalında ve ABD’de halen psikiyatri ihtisası yapmakta olan eşim Dr. Gamze Balcı Çamsarı ile beraber kurmuş olduğumuz Usmle Strateji Merkezi’nde (USMER) (www.usmer.org ) Türkiye’deki öğrenci arkadaşlarıma ve meslektaşlarımla paylaşmaktayım. USMER portalı bünyesinde halen Türkiye’deki en büyük ABD’de tıpta uzmanlık topluluğunu oluşturduk ve gelecek nesillere uluslararası platformlarda büyük faydalar sağlayacak muazzam bir deneyim akışı sağlamaktayız ve bununla gurur duyuyoruz. Umuyoruz ki bu çabalar sonunda, bizden sonraki nesiller ABD’de ihtisas olanaklarını kullanmak istediklerinde destek alabilecekleri bir ulusal dayanışma bulabileceklerdir.
Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve ABD’deki durumunu karşılaştırabilir misiniz?
ABD’de uzmanlığımı yaptığım süre boyunca Türkiye’deki meslektaşlarım ile yakın ilişkilerimi hep sürdürdüm. Bu süre içinde gördüm ve duydum ki, Türkiye’nin psikiyatrideki durumu oldukça ileridir. ABD’deki bu kurumlardaki eğitim tecrübelerim sırasında Türk meslektaşlarımın Türkiye Cumhuriyeti içindeki kurumlarda yaptığı araştırmaları makale saatlerinde sıklıkla sunulduğuna, övgüler aldığına çok defa şahit oldum. Türkiye’nin sağlık hizmetlerinde ve eğitiminde çok büyük potansiyeli olduğuna inanıyorum. Türkiye’de psikiyatri eğitimi almadığım için eğitim standartları ve içeriği konusunda yorum yapmam doğru olmaz ama tanıştığım ve Türkiye’de uzmanlık yapmış meslektaşlarımla olan iletişimlerden çıkardığım kanı, eğitim kalitesinin Amerika’daki eşdeğerleri ile aynı noktada olduğudur.
Yurtiçinde ve yurtdışında mesleklerini icra eden ya da eğitim almakta olan Türk meslektaşlarımla beraber dünyadaki tüm Türk ruh sağlığı çalışanlarına ev olacak bir psikiyatri internet portalının da kurulmasına önayak oldum. (www.turkpsikiyatri.org) Ankara Üniversitesi Psikiyatri Bölümü mezunlarından meslektaşım Uzman Dr. Direnç Sakarya ile beraber büyük bir heyecanla götürdüğümüz bu proje ile amacımız, dünyanın değişik noktalarında olan Türk ruh sağlığı çalışanlarına bir akademik paylaşım, sosyal iletişim ve işbirliği platformu yaratarak, psikiyatri ve davranış bilimlerinde uluslararası deneyim aktarımı sağlama yoluyla yüksek potansiyelimizi daha iyi şekilde kullanmak.

Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?

Türkiye’de verilen tıp eğitiminin dünya standartlarında yeterli bir tıp eğitimi olduğuna inanıyorum, tıp öğrencisi arkadaşlarıma en önemli mesajım budur. Türkiye’de klinik uzmanlık eğitimi almadığım halde, ülkemdeki tıpta uzmanlık eğitiminin mevcut standartlarının da dünya standartlarında olduğuna inanıyorum. ABD’de uzmanlık eğitiminin Türkiye’deki eğitimle karşılaştırıldığında daha iyi bir alternatif olduğuna inanmıyorum, bunun sadece farklı avantajları olan bir alternatif olduğuna inanıyorum. Şayet ABD’de tıp eğitim olanakları çok geniştir ve ABD bu olanakların tamamını kullanacak sayıda hekim yetiştirememektedir, o nedenle bu önemli olanakların ABD’de dışındaki hekimler tarafından kullanılmasını teşvik etmektedir. Bu nedenle ABD’deki olanakların Türk meslektaşlarım tarafından bilinmesi ve uygun şartlarda uygun amaçlar doğrultusunda ülkemizin yararına kullanılması çok önemlidir.
Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?
American Journal of Psychiatry ,Archives of Psychiatry, Current Psychiatry, Psychosomatics ve American Journal of Psychosomatic Medicine.
Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?
http://www.turkpsikiyatri.org/ , www.psychcentral.org, www.psychiatryonline.org/, www.psych.org
Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?
Yurtdışında hekimlik yapmanın sıkıntılarının en başında kültürel ve dil sıkıntıları geliyor. Dil ilk başlarda çok büyük sıkıntı idi, zamanla tabii ki aşılıyor. İngilizce seviyesi ne kadar ileri olursa olsun ,ilk şok ve sürtünme her zaman yaşanıyor. Özellikle psikiyatri branşında dilin çok büyük önemi var ve diğer branşlara göreceli olarak daha yavaş bir şekilde meslek standardın pratiği için gerekli seviyeye geliyor. Dil gerçekten çok kapsamlı bir konu başlığı. Özetle, ne kadar çok zaman geçerse geçsin, belli bir yaştan sonra farklı bir dil kullanmaya başladıysanız, yeni dili anadiliniz kadar akıcı seviyede kullanmanız, kendinizi o düzeyde ifade edebilmeniz çok zor bir hedef. Yeni bir dile maruziyet değişen ivmeli parabolik bir eğriye benziyor, ilk dönemde çok hızlı devam eden gelişim zaman geçtikçe yavaşlıyor ve gelişim sonsuza dek giderek yavaşlayan bir hızla devam ediyor. Dil dışında karşılaşılan en büyük sorun kültür farkı. Başka bir ülkeye yerleşme, ana vatanındaki köklerinden sökülüp yeni bir toprağa ekilen bir ağacın durumuna benzer. Yeniden toprakta kök salmak, suyu bulabilmek, suyun tadına alışabilmek, yeni güneşe, mevsime alışabilmek, çevredeki yeni ağaçlara, böceklere, karıncalara alışabilmek… Bütün bunlar insan beynini son noktada zorlayan, beynin tüm kaynaklarını göreve çağıran akıl almaz bir adaptasyon süreci… Aynı anda dil ve kültür değişimi, bütün bunlarla beraber bir meslek öğrenme sürecine girmek, bir insanın hayatta karşılaşabileceği en büyük güçlükler olarak düşünülebilir. ABD’de ihtisas için gelmek isteyen meslektaşlarım bana danıştıklarında onlara ilk söylediğim, bunun sadece bir eğitim deneyimi olmadığı ve eğitim tecrübesinin karşılaşacakları zorlukların çok küçük bir kısmı olduğudur.

ABD’deki ünlü tıp kurumlarına ve hastanelerine eğitim amaçlı olarak girebilmek mümkün müdür?

ABD’deki prestijli tıp kurumlarına yabancı hekimler olarak ihtisas amacıyla girmek oldukça mümkündür. Şayet daha önce belirtmiş olduğum üzere ABD’deki tıp kurumları, kendi yetiştirdiği hekimler ile ABD genelindeki ihtiyacı karşılayamamaktadırlar. ABD’de çok sayıda tıp kurumu ve ihtisas kadrosu vardır. Bunlardan özellikle genel dahiliye, genel pediyatri ve genel cerrahi gibi bazı dalların ihtisas kadroları ve iş gücü ihtiyacı neredeyse 1/3 oranında yabancı hekimlere bağımlı haldedir. ABD içindeki tıp fakültelerinden mezun olmuş olan hekimlerin açıkta kalmak gibi bir riskleri hiçbir zaman yoktur, zaten böyle bir kavram dahi ABD’de bilinmemektedir. Tıp okuyan herkes mutlaka bir ihtisas programına yerleşir. Türkiye’de her TUS sınavına giren yaklaşık 20 bin kişiden sadece 2 bine yakın hekimin ihtisas imkanı alabildiği düşünüldüğünde ABD’de mezunların sahip oldukları olanaklar karşılaştırılamayacak kadar fazladır. ABD’den mezunlar bu nedenle istedikleri branşlara genellikle istedikleri kurumlarda yerleşebilmektedirler. ABD’de asistan ve yandal yerleştirmeleri eşleştirme (match) denilen hem adayın hem kurumun ayrı ayrı tercih yaptığı çift değişkenli bir sistem üzerinde işler. Bu sistemde kurumlar genellikle Amerikalı adayları yabancı adaylardan üstün tutarlar ki bu da gayet anlaşılabilir nedenlere bağlıdır. Buna rağmen, ABD dışından mezun olmuş hekimler oldukça güçlü başvurular yapabilmekte ve prestiji yüksek kurumlardaki kadrolara yerleşebilmektedirler. Bu süreçleri çok defa hem bu kurumların bazılarında hem seçme komitelerinden hem de başvuran aday konumunda yaşayan bir kişi olarak, dışarıdan güç görünen bazı imkanların, ABD dışından başvuran istekli ve ısrarlı adaylar tarafından elde edilebildiğine çok defa şahit oldum.

AMERİKA’NIN ÖNDE GELEN HASTANELERİNDEN HOSPİTAL FOR SPECİAL SURGERY’DE ÇALIŞAN VE “PATİENTS’ CHOİCE AWARD” ÖDÜLÜNÜ ALAN DR. SEMİH GÜNGÖR

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ

Geçtiğimiz aylarda hastaların verdikleri oylarla ABD’nin en prestijli ödüllerinden “Patients’ Choice Award”a layık görülen Dr. Semih Güngör, Cornell Üniversitesi’ne bağlı Hospital for Special Surgery’de görev yapıyor. Amerika’da hekimlik yapmanın iyi ve kötü yanlarını anlatan Dr. Güngör, Cornell Üniversitesi’ne bağlı Ortopedi ve Romatoloji hastanesi olan Hospital for Special Surgery’de eğitim almak isteyenlere rehber olacak bilgiler verdi

“Patients’ Choice Award”, doktorların hastalar tarafından değerlendirilmesi ile veriliyor. Hastaların internet sitesine girerek oyladığı doktorlar, teşhis koymadaki becerileri, hastaları ile geçirdikleri vakit, doktorun hastaya davranış ve tutumu ile hastayı takibi gibi kategorilerde ayrı ayrı değerlendiriliyor. ABD’de doktorun hasta tarafından ulaşılabilir olması ve endişelerinin gerekli bir şekilde cevaplanması önem taşıyor. Cornell Universitesi’ne bağlı Ortopedi ve Romatoloji hastanesi olan Hospital for Special Surgery (HSS)’de Girişimsel Ağrı Tedavisi Uzmanı olarak çalışan Dr. Semih Güngör, Amerika’da çalışma koşulları, girilmesi gereken sınavlar, hasta popülasyonu ve Türkiye’nin tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini Sağlık Dergisi Yazı İşleri Müdürü Esra Öz’e anlattı.
Ne üzerine çalışıyorsunuz?
Anesteziyoloji uzmanıyım, Algoloji üzerine yandal uzmanlığım var. Şu anda tamamen Girişimsel Ağrı Tedavisi (algoloji) uzmanı Cornell Universitesi’ne bağlı Hospital for Special Surgery’de çalışıyorum.
Hangi tip hastaları ve hastalıkları tedavi ediyorsunuz?
Benim şu anda çalıştığım hastane Ortopedi ve Romatoloji hastanesi, bu nedenle, omurga, eklem, kas ağrıları, diğer kronik ağrı sendromları ve romatolojik hastalıklara bağlı ağrılar üzerine yoğunlaşmış bulunmaktayım.
Bu hastalıkların bulguları, belirtileri ve tedavileri hakkında genel bilgiler verebilir misiniz?
Öncelikle ağrıyı oluşturan bir ya da birden fazla sebebi bulmaya çalışıyoruz. Daha sonra da eğer mümkünse ağrının sebebini ortadan kaldırmaya, eğer nedeni ortadan kaldıramıyorsak en azından ağrıları mümkün olduğunca azaltıp hastaların daha aktif ve kaliteli bir yaşam sürmelerini amaçlıyoruz.
Bu hastalığın dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı nedir, bu konuda istatistikî bilgileri paylaşabilir misiniz?
Bu konu yine hastalığına göre değişiyor, ama örneğin bel ağrısı sık görülen bir konuya değinecek olursak, herkes hayatının bir döneminde mutlak bel ağrısından yakınır. Bu hastalarin en az yüzde 10’unda geçmeyen, günlük yaşam kalitesini ve çalışmayı engelleyici ağrılar oluşur.
Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz?
Ankara’da doğdum. Liseyi Heybeliada Deniz Lisesi’nde bitirdikten sonra Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden 1990 yılında mezun oldum. 1996 yılında ABD’ye uzmanlık eğitimi için gittim. 2001-2003 yılları arasında Türkiye’de bulundum. 2003 yılından beri ABD’de çalışıyorum.
Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz?
Arhavi ve Hopa’da pratisyen hekim olarak bir yıl mecburi hizmet yaptım, daha sonra istanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji Bölümünde Uzmanlık eğitimine başladım. Son yılımda ABD’ye gözlemci olarak gittim. Burada kaldığım süre içinde ABD’de yoğun klinik eğitim alabilmek için, ABD’de hastayı koruyan kanunlar nedeni ile buradan lisans alınması gerekliliğini öğrendim. İlk aşama, öncelikle bitirdiğiniz Tıp fakültesi diplomasının ABD de tanınması aşamasından geçiyor. Bunun için USMLE sınavlarını geçip sertifika almak gerekiyor. Bu sertifika bir anlamda sizin ABD’de hem hekimlik yapabilmek için gerekli lisansa başvurma olanağını hem de eğitim kurumlarına uzmanlik eğitimi için başvurabilme olanağı tanıyor. Bundan sonrası biraz kişisel, biraz strateji, biraz da ABD’den aldığınız referansların ve görüşmelerdeki performansınıza göre değişiyor. Bu süreç sonucunda uzmanlık öğrencisi olmak için bir eğitim kurumundan kabul edilme olanağı mümkün. Bu şekilde ABD’de uzmanlık yapan birçok Türk ve dünyanın diğer ülkelerinden gelmiş hekim bulunmakta. Ben de Cornell Universitesi Anestezi bolumune tekrar bastan baslamak üzere kabul edildim. Uzmanlık sonrası aynı üniversitede Algoloji yandal eğitimimi tamamladım.
Cornell Üniversitesi Tıp Merkezinin üç hastanesi var. Bu hastaneler yerleşim olarak yanyana ve aynı yerleşke içindeler, akademik açıdan bir çatı altında toplanmalarına rağmen, yönetim ve mali açıdan tamamen farklı yapılanmaları mevcut. New York Presbyterian Hastanesi genel bir hastane, Memorial Sloan Kettering Kanser Hastanesi ve benim görev yaptığım Ortopedi ve Romatoloji Hastanesi olan Hospital for Special Surgery.
Tıp öğrencileri, uzmanlık ve yandal uzmanlık eğitimi alanlar, bu üç hastanede de rotasyon yapıyorlar. Ben de uzmanlık ve yandal uzmanlığı sırasında bu üç hastanede rotasyon yaparak eğitim gördüm. Şu anda Hospital for Special Surgery’de Algoloji üzerine görev yapmaktayım.
Eğitim aldığınız kurumların halen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?
Mecburi hizmet dahil, her eğitimi aldığım ve çalıştığım kurumda edindigim tecrübeler, daha sonraki eğitim ve iş hayatımda bana yol gösterici ve yardimci oldu.
Şu anda çalıştığım hastane kendi alanında, ABD’nin en önemli kurumu olması, hem burada eğitim gördüğüm için kendimi yakın hissetmem, hem de coğrafi açıdan New York’ta bulunması Hospital for Special Surgery’i çalışmak için tercih etmemde rol oynayan başlıca nedenler. Bir referans hastenesi olmasi sebebi ile hem ABD’nin her bölgesinden hem de dünyanın ülkesinden hasta kabul etmekte olan akademik olarak güçlü bir kurum.
Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve ABD’deki durumunu karşılaştırabilir misiniz?
Türkiye’de Algolojinin resmi yandal olması geçen yıl içinde oldu. Bu biraz gecikmiş de olsa bile çok güzel bir gelişme. Bundan sonra daha belirgin standartlar içinde ve belirli bir eğitim içinde yeni Algoloji yandal uzmanları yetişecek.
ABD’de algolojinin resmi olarak yandal olması 20 yıl kadar oluyor. ABD’de kanunların hastaları koruyucu olması ve sigorta şirketlerinin sadece bilimsel olarak kanıtlanmış tedavi yöntemlerine ödeme yapmaları nedeni ile her istediğiniz tedavi yöntemini belli koşulları yerine getirmeden uygulayamiyorsunuz. Benim katildigim uluslararasi toplantılarda gözlemlediğim, ABD dışındaki ülkelerde yeni tedavi yöntemleri bilimselliği henüz tam olarak kanıtlanmamış olsa daha kolay uygulanabilmekteler. Dünyanın birçok ülkesinde henüz Algoloji diye bir yandal resmi olarak kabul edilmiş değil, bu gelişmiş olarak kabul ettiğimiz Avrupa ülkeleri için de geçerli. O nedenle Türkiye’de Algolojinin resmi olarak yandal kabul edilmesi çok önemli ve olumlu bir gelişme olarak kabul edilmesi gerekir.
Halen çalışmakta olduğunuz kurumu, ya da çalışmış olduğunuz kurumları eğitim, tıbbi pratik ve sağlık hizmetleri konuları açısından Türkiye’de kurumlar ile karşılaştırabilir misiniz?
ABD hastane organizasyonu ve özellikle nitelikli ve üst düzey eğitimli yardımcı sağlık personeli acısından oldukça iyi konumda. İyi doktorlar dünyanın her yerinde mevcut, ancak bence buradaki denetimlerin ve rekabetin çok sıkı olması ve iyi yetişmiş yardımcı sağlık personeli nedeni ile ABD’de bütün dünyada biraz daha öne çıkmış durumda.
Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?
Olaylara daha evrensel bakmalarını öneririm. Bugün dünyada mesafeler küçüldü. Hem Türkiye’ye daha sık gelen dünyaca ünlü hekimler var, hem de artık yurt dışına seyahat etmek daha kolay. Tabii herkesin belli bir dünya görüşü var, ama dışarıya ve yenilikler açık olmak, cebinizden harcama yapmanız gerekse bile, eğitim için bir takım adımlar atabilmek önemli gibi geliyor bana. Bir de hepimizin zaman zaman bulunduğumuz çalışma ortamından memnun olmadığımız, umutsuz olduğumuz durumlar olmuştur. Ben her eğitim ve görev hayatının aşamasında, hakkıyla yapılacak her görevden bir şeyler öğrenileceğine ve size bir sonraki aşamada tecrübe olarak yardımcı olacağına inanıyorum ve kendi eğitim ve çalışma hayatımda her zaman bunu her zaman hissettim. Bir de hem hastalarla hem de diğer çalışma arkadaşlarıyla iyi iletişim kurabilmenin önemini ve her konuda olduğu gibi bu konuda istikrarlı olmanın önemini vurgulamak isterim.
Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?
Meslegimle ilgili ABD’deki hemen hemen bütün dernekler ve onların yayınladığı aylık dergileri takip ediyorum.
Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?
America Society of Regional Anesthesia and Pain Medicine (ASRA), American Society of Interventional Pain Physicians (ASIPP) ve International Spinal Intervention Society (ISIS)
Alanınızda araştırma yapanlara mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileri?
Tamamını okumaları için değil ama, referans olarak, Bonica The Management of Pain, Cousin & Bridenbaugh’s Neural Blockade , ISIS Practice Guidelines for Spinal Diagnostic and Treatment Procedures ve Netter Anatomy Atlas’ını yanlarından ayırmamalarını öneririm.
Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?
Yurtdışında hem kültür, hem de dil açısından burada doğup büyümüş, eğitim almış diğer hekimlerle rekabet etmek zorundasınız. Bu da tabii daha genel anlamda daha fazla enerji harcamanızı gerektiriyor. Özellikle ABD’de her eyaletin kanunlarının farklı olması bazen reçete yazmak gibi basit konularda bile ufak tefek sorunlar yaratabiliyor. Bir de ABD’de opioid dediğimiz morfin benzeri ağrı kesicilerin tıbbi açıdan çok yaygın kullanılıyor olması, genel anlamda uyuşturucu madde ve alkol kullanımının daha yaygın olması, bizim gibi bu morfin benzeri ilaçları ağrı tedavisi amacıyla yazma yetkisi olan hekimlerin daha dikkatli davranmalarını gerektiriyor. Burada her ne kadar iyi niyetli olarak bir hastayı tedavi etmeye çaba gösterseniz bile, doktor hataları ile ilgili kanunların daha oturmuş olması, yaptığımız ve dökümante ettiğimiz her şeyi çok daha dikkatli yapmamızı gerektiriyor.
Türkiye’de tıbbın durumu nedir? Ülke dışında tahsil almak gerekli midir? Kimler için daha uygundur?
Mutlaka ülke dışında eğitim almak gerekmiyor. Türkiye’de de çok iyi eğitim almak, özellikle de klinik tecrübe kazanmak mümkün ve bunun çok iyi örnekleri var. Ben Türkiye’de tıbbın oldukça iyi olduğuna ve daha da iyi olacağına inanıyorum. Ancak, Türkiye’de hem manevi olarak hem de maddi olarak hekimlere verilen değerin daha da iyi olmasını arzu ederdim.

 
ABD’deki hasta popülasyonunun karakteristik özellikleri nelerdir? Türkiye’ye göre ne gibi farkları vardır?
Burada daha yaşlı bir nüfus var. Hastalar daha fazla yaşadıkları için birçok ileri düzeyde hastalıkları mevcut. Hem bu hastaların, yani geriatrik populasyonun, fizyolojisinin ve organ sistemlerinin daha az kapasite ile çalışmakta olması ve diğer hastalıklarıyla ilgili birçok değişik ilaç kullanıyor olmaları nedeniyle, ağrı tedavisinde kullandığımız ilaçlardan daha fazla yan etki görmekteyiz.Bu da tedavinin daha dikkatli planlanmasını, takiplerinin daha iyi yapılmasının önemini arttırıyor. ,
Son yıllarda hem kalp hastalıkları hem de felç ve emboli riski yüksek olan hastalarda çok sık kullanılan, kan pıhtılaşmasını azaltıcı ilaçların etkinliklerinin ve sayılarının artması, monitorizyon yöntemlerinin olmaması veya zor olması ve gerekli bir acil durumda antidotlarının olmayışı nedeni ile özellikle omurga çevresinde yapılan tedavilerde daha dikkatli olmamızı ve bu ilaçları monitorize eden hekimlerle daha yakın işbirliği yapmamızı gerektiriyor. Türkiye gibi daha genç bir nüfusta tabii bu tip hastaların ve problemlerin oranı daha düşük olduğunu tahmin ediyorum.
ABD’deki  kurumların yabancı doktorlara (ve özellikle Türklere) karşı özel bir tutumu var mıdır?
Kişisel açıdan konuşacak olursam, ABD’de ne yabancı olduğum için ne de Türk olduğum için, ne hastalardan ne de diğer çalışanlar tarafından herhangi bir negatif davranış gözlemim olmadı. Bu ülkede, her yerde olması gerektiği gibi, doktorlara olan saygı çok büyük. Bunu her aşamada hissetmek mümkün. Tam aksine, başka bir ülkeye gelip o ülkenin dilini öğrenip, o insanlara yardımcı olduğunuz için hep pozitif bir bakış açısı gördüm.
ABD’deki ünlü tıp kurumlarına / hastanelerine eğitim amaçlı olarak girebilmek mümkün müdür?
Mümkündür, bunun benim gibi birçok örneği mevcut. Bu konuda sınavları geçip USMLE sertifikasını almak ilk yapılacak aşamadır. Daha sonraki süreç içinde başvurular, referanslar, iş görüşmeleri gerekiyor. USMLE sertifikası alındıktan sonraki kısmı, ilgilenenlerin gözünü korkutmaması lazım. Bizim için yabancı olan bir süreç ama ABD’de her şeyin bir yol-yordam gösteren bir kitabı var. Ben de bu süreçten geçtiğim dönemlerde bu kitaplardan çok yararlanmıştım.
ABD’de Türk hekimler arası dayanışma ne durumdadır?
Burada Türk Doktorlar arasında derneklerimiz var, ancak toplantılar ve dayanışma açısından gerektiği kadar aktif olduğumuzu, en azından benim olduğum bölge açısından söyleyeceğim. Bunun bir nedeni de sanıyorum, ABD’de mesafelerin uzak olması, çalışma temposunun yoğunluğundan dolayı insanların boş vakitlerini daha çok kendi ailelerine zaman ayrılmasına öncelik tanımasından dolayı olduğunu düşünüyorum.
ABD’de Türk hekimlerin orası diğer yabancı hekimlerle karşılaştırıldığında ne durumdadır?
Burada beni tanıdığım bütün Türk hekimleri belli bir başarıyı yakalamış hekimler. Bunda belki de buradaki imkanların kıymetini bizim gibi yabancı hekimelerin daha iyi kavrayıp bilmesinden kaynaklandığını düşünüyorum.

Halen üzerinde çalışmakta olduğunuz araştırma konusu nelerdir?
Benim ilgilendiğim bir kaç yeni konu var. Birincisi ağrı ile ilgili yapılan tedavilerin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi. Burada hangi tedaviden veya ortak tedavilerden hastaların ne derece fayda gördüğü ve bunların ekonomik bütçeleri hakkında devam eden, NIH (ABD Ulusal Saglik Enstitüsü) tarafından desteklenen büyük bir çalışma içindeyiz.
Diğer ilgilendiğim bir konu da noromodulasyon (neuromodulation). Bu uzun yıllardır tecrubemiz olan omurga içinde sinir sisteminde yerleştirilen elektrotlar ve bir pilden verilen enerji yardımı ile ağrının algılanmasının değiştirilip ağrının azaltılması prensibine dayanıyor. Bu uugulamaları şimdi ultrason rehberliğinde periferdeki sinirlere de yerleştirip iyi sonuçlar almak mümkün.
Bunun dışında deriye yapıştırılan elektrotlar yardımı ve derideki elektrik akımını ölçmek yolu ile, örneğin sedasyon altında ve ağrı seviyesini rapor edemeyecek durumdaki hastalardaki ağri algılamasını ölçmeye calışıp, erken tedavi etmeye çalışıyoruz.
Bu çalışmaları hangi kurumda yapmaktasınız, ekibinizden bahsedebilir misiniz?
Bu çalışmaların bir kısmı Cornell Üniversitesi bünyesinde bu üniversiteye bağlı daha önce bahsettiğim üç ayrı hastaneyi de kapsayacak şekilde yapıyoruz. Ayrıca, Hospital for Special Surgery’de Anestezi bölümüne bağlı araştırma grubu mevcut. Burada diğer hekimler, araştırma görevlileri ve tıp öğrencileri, teknik elemanlar ve istatistik uzmanları mevcut.
Bize araştırma ekibinizin bir rutin gününü anlatabilir misiniz?
Genelde sabahları saat 7-8 arası toplantılarımız oluyor. Toplantılar henüz günlük klinik görevin başlamadığı ve herkesin daha uygun olduğu erken saatlerde oluyor. Onun dışında araştırma grubu yaptığımız plan çerçevesinde günlük hastaların araştırmaya dahil edilmeleri için gerekli bilgilerin verilmesi ve hastalarının onayının alınması gerekiyor. Toplanan bilgiler büyük bir kısmı direk olarak bilgisayara giriliyor. Bu arada araştırma dahilinde gerekli ölçümleri yapıyorlar. Daha sonra belli aralıklarla toplanarak çalışmaların nasıl yürüdüğü konusunda değerlendirme ve plan yapıyoruz. Belli veriler toplanınca istatistik bölümünden uzmanlarla toplanıp değerlendirme yapıyoruz. Daha sonra da bunun yazıya dökülmesi aşaması mevcut. Bunu yanı sıra tabii ki aktif bir günlük klinik görev, uzmanlık ve yandal uzmanlık öğrencilerinin eğitimleri de devam etmekte.

FİNLANDİYA’DA HEMATOPATOLOG VE TÜRK DERNEĞİ BAŞKANI DR. MİNE ERAY

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ
Apoptotic hücre ölümünün follikular lymfoomaların patofizyolojisindeki önemini gösteren çalışmasıyla hem Japonya’da hem de Finlandiya’da ödül alan Dr. Mine Eray, Tampere Tıp Fakültesinde hem Hematopatolog olarak çalışıyor hem de tıp eğitimcisi görevini sürdürüyor. 10 yıldır Finlandiya Türk Derneği başkanlığı görevini yürüten Dr. Eray, Finlandiya’da eğitim almak isteyenlere rehber olacak bilgiler verdi.
Hacettepe Üniversitesi İngilizce Tıp Fakültesinden mezun olduktan sonra Helsinki Üniversitesi Tıp Fakültesinde çalışmalarına başlayan Dr. Mine Eray, “Bugün eğitim kalitesi ile çok takdir alan Finlandiya’daki talebelerin bile benim aldığım eğitim kadar iyi eğitim aldığına inanmıyorum” diyor. . Büyük B hücresi lymfomaları üzerine çalışmalarını sürdüren Dr. Eray, bilim adamının tek yönlü olmaması gerektiğini ve sosyal sorumluluk alarak, fikirlerini savunabilmesi gerektiğini vurguluyor. Dr. Mine Eray, Finlandiya’daki çalışmaları, Finlandiya Türk Derneği çalışmaları ve Türkiye’nin tıp eğitimi hakkındaki görüşlerini Sağlık Dergisi Yazı İşleri Müdürü Esra Öz’e anlattı.
Ne üzerine çalışıyorsunuz?
Patologum, özellikle hematopatoloji ile ilgileniyorum. Hematopatolojide uzun yıllar follikuler lymphoma üzerine çalıştım. Kendi doktora tezimde apoptotic hücre ölümünün follikular lymfoomaların patofizyolojisindeki önemini gösterdim. Bu çalışmam daha sonra hem Japonya’da hem de Finlandiya’da ödüllendirildi. Bugünlerde doktora talebelerim ile daha çok “büyük B hücresi lymfomaları” (large B cell lymphoma) üzerine çalışıyoruz. Bu çerçevede hem beyin lymfoomalarının ki çoğu large B cell lymphoma prognostik faktörlerini araştırıyoruz, hem de NLPHL ( nodular lymphocyte predominant hodgkin’s lymphoma) ve large B cell lymphoma arasındaki genetik ve immünolojik benzerlikleri araştırıyoruz. Çalışmalarımızı hem çalıştığım kurum olan Tampere Üniversitesi Tıp Fakültesinde hem de Frankfurt’ta Goethe Üniversitesi’nde yürütüyoruz.
Hangi tip hastaları ve hastalıkların tanısında Hematopatoloji kullanılıyor?
Hematopatoloji kemik iliği, kan ve lenf düğümü kanserlerinin teşhisi ile ilgili patolojinin alt birimi. Bildiğim kadarı ile ülkeler arasında farklar var. Lakin tıbbi ya da yeni adı ile moleküler genetik Finlandiya’da bizim bir alt birimimiz. Yani yaptığımız bütün teşhisleri moleküler genetik yöntemler ile pekiştiriyoruz. Sadece teşhis yapmakla da kalmıyoruz, bir de hastanın izlenmesinde sürekli tedavinin etkisini çeşitli alınlarda örnekler üzerinde izliyoruz.
Hematopatoloji alanında dünyada ve Türkiye’de çalışmalar hakkında görüşlerinizi öğrenebilir miyim? Bu konuda istatistikî bilgileri paylaşabilir misiniz?
Hematopatoloji dünyada ve Türkiye’de son 10 yılda çok büyük mesafe kat etti. İlerleyen moleküler genetik tekniklerinin bunda çok büyük etkisi var. Bu çalışmalar sayesinde birçok yeni ilaç artık neredeyse rutin olarak kullanıma geçti. Bu yeni tip immunolojik yöntemlerle geliştirilen ilaçların, eski kemoterapik yöntemlere göre yan etkisi son derece az.
Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz?
Hacettepe Üniversitesi İngilizce Tıp Fakültesini 1989 yılında bitirdikten sonra. 1990 yılında Helsinki Üniversitesi Tıp Fakültesinde çalışmalarıma başladım. Helsinki’de o sıralar babamın görevi sebebiyle ailem yaşıyordu. Ben sadece Ankara’dan ailemin yanına taşındım. Önce immünoloji doktorasını bitirdim. Bu arada Patoloji ihtisasıma başladım. Avrupa Topluluğu kurulmuştu ve yaşadığım ülke Finlandiya, Avrupa’nın bir parçası oldu. O zaman artık kanunen kendi görevimi sürdüremedim. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Avrupa topluluğunun dışında kaldığı için ben bütün tıp alanlarından tekrar Fince sınava girdim. Birde tıp hukuku sınavını geçtim ve kendi görevime geri döndüm. Patoloji ihtisasını bitirdikten sonra, hematopatoloji ile ilgilenmeye devam ettim.
Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz?
Helsinki Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden üç yıl önce Tampere Tıp Fakültesi’ne geçtim. Şimdi hem Hematopatolog olarak çalışıyorum, hem de tıp eğitimcisiyim. Finlandiya’daki eğitim sistemi bildiğiniz gibi son yıllarda, bütün dünyada çok büyük takdir aldı. Bana bu pozisyon teklif edildiği zaman onun için çok büyük bir mutluluk ile kabul ettim.
Eğitim sistemimiz tıp alanında en yeni sistem olan “Problem based learning”. Bütün öğretim üyeleri entegre eğitim veriyoruz. Her birimizin 10 kişilik öğrenci grupları oluyor. Bir grup ile iki ayda bir her hafta iki kez toplanıyoruz ve talebeler belki konu hakkında panel tartışması yapıyorlar. Eğitmen sadece gözlemci, eğer konular yanlış yönlendirilirse olaya müdahale ediyor ya da tartışma tıkanırsa, tıkanıklığı gideriyor.
Eğitim aldığınız kurumların halen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığınız kurumu neden seçtiniz?
Eğitim aldığım kurum Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 21 yıl önce 1989 yılında mezun oldum. Bugün eğitim kalitesi ile çok takdir alan Finlandiya’daki talebelerim bile benim aldığım eğitim kadar iyi eğitim aldığına inanmıyorum. Bana o zaman çalışma zevkini aşılayana, bu mesleğe olan saygımı aşılayan hocalarıma ve okula gelmesini bir zevk haline getiren arkadaşlarıma bugün minnettarım. Onların verdiği özgüven ile yoluma devam ediyorum.
Finlandiya’ya gelişim bir tesadüf degil. Sadece babamın görevi gereği o sıralar burada yaşayan ailemin olduğu ülkeyi seçtim. Tabii ki seçerken de hiç tereddüt etmedim. Fin eğitim sisteminin çok etkili ve başarılı olduğunu ailemden duymuştum. Artık bütün dünyadaki yapılan araştırmalarda bu kanıtlandı.
Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve Finlandiya’daki durumunu karşılaştırabilir misiniz?

2011 yılı başlarken Ankara’da Hacettepe Üniversitesinde bir meslektaşımın düzenlediği Hematopatoloji konferansına katıldım. Gurur ve mutluluk verici bir seminerdi! Türkiye’deki meslektaşlarımın seviyesi en az buradakiler kadar iyi, çok büyük bir olasılık ile çok daha iyi. Bu çerçevede şunu da hemen belirteyim. Avrupa’da aldıkları tedavi ile mutlu olmayıp, Türkiye’ye tedavi olmaya giden hastalar biliyorum. Anlattıkları , yaşadıkları tecrübeler inanın dinlemeye değer! Her zaman çok olumlu, mutluluk verici!
Türkiye’de halen eğitim almakta olan tıp öğrencilerine ya da genç hekimlere neler önerirsiniz?

Aldığınız eğitimin kıymetini lütfen iyi bilin. Birde unutmayin, iyi hekim olmanın yolları her zaman “iyi insan” olmaktan geçer. Henüz talebe iken sosyal yapınızı geliştirin. Önce insanları dinlemesini öğrenin, sonra kitaplardan ve netten bilgi edinmesini. Ezberlenen bilgiler çabuk unutulan bilgilerdir. Siz bilgiye doğru kaynakta ulaşmasını öğrenin.
Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?
Bugünlerde patoloji, hematoloji, kanser ve tıp eğitimi konularındaki yayınları takip ediyorum.
Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?
Günümüzde google gibi net araştırma motorları var. Bu soru benim için çok zor bir soru. Ben sadece google’dan istediğim konuları araştırıyorum. Birde iletişim sistemleri ile çok ünlü Finlandiya’da ülke çapında ortak kullandığımız bir site var. Bütün yayınlara oradan ulaşabiliyoruz
Alanınızda araştırma yapanlara mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileri?
Gençlere Türk tarihini ve kültürünü yakından takip etmelerini ve bilmelerini öneriyorum. Kendini bilmeyen, başkasını öğrenemez. Kendine saygı göstermeyeni de başkası saymaz. İnanın buna! Tabii sanat çalışmalarını da unutmamak gerekir. Ben bulunduğum ülkede tam 10 yıl Finlandiya Türk Derneği başkanlığını yaptım. Halende bu görevi yürütüyorum. Bu çalışmalarım tıp fakültesinde bana kadro seçimlerinde puan kazandırdı. Bilim adamının tek yönlü olması mümkün değildir. Bilim adamı sosyal sorumluluk alabilecek, fikirlerini savunabilmelidir.
‘Selonica the city of Ghosts’, gençler bu kitabı okusun ve bizim hoşgörümüz üzerine yazılan yorumlardan gurur duysun. Bana kitabı bir yunan asıllı arkadaşım hediye etti. Ayrıca WHO classification series, blue books tavsiye ederim.
Bilim ile uğraşan veya ilgilenen herkese mutlaka okumalarını tavsiye ettiğin bir kitaplar hangileri?
Albert Einstein’in bilim hakkındaki yazılarını okumalarını tavsiye ederim. Birde Alzheimer’in öyküsünü. Ben Alzheimerin öyküsünü belli bir kitaptan okumadım, sadece bir televizyon programında izledikten sonra internetten takip ettim. Öyküdeki en büyük ders, büyük buluşlar hiçbir zaman aşırı maddi imkan ve destekleyeci çevre gerektirmemiş. Sadece gözlemci ve sentezci bir kişilik ve yaklaşım.. Birazda şans!!!

Yurt dışında hekimlik yapmanın sıkıntıları nelerdir?
Sürekli doğduğu toprakları özlemek, hayat basamaklarında yukarı doğru çıktıkça daha çok özlemek. Çok samimi bir şekilde cevap vereyim. İnanın bence Türklerin yurt dışında yasadığı en büyük problemler, birazda hep kendilerinden geliyor. Bizim birlik olmak özelliğimiz çok zayıf. Belki gittikçe zayıflıyor da.. Aramızdaki düşünce ve yaşam biçimi farkları çığ gibi büyüyor. Yoksa benim yaşadığım ülke Finlandiya’da insan saygısı ve sosyal destek çok fazla.. Siz yeterki birlik olun, devlet size yer gösteriyor, destekleyici para yardımı yapıyor.
Türkiye’de tıbbın durumu nedir? Ülke dışında tahsil almak gerekli midir? Kimler için daha uygundur?
Türkiye’de tıp eğitimi kanımca çok iyi durumda. Yurt dışında bilimsel toplantılara katılmak gerekir. Onlara da ciddi anlamda katılmak, yani turistik gezi için değil.
Finlandiya’da hasta popülasyonunun karakteristik özellikleri nelerdir? Türkiye’ye göre ne gibi farkları vardır?
Ülkelerine, birbirlerine çok saygılı, dürüst ve güvenilir insanlar Finliler ve çok çalışkan!! Kendi ülkelerini ve insanlarını hiçbir zaman kötülemezler. Ne olursa olsun “vatanım” derler. Bizde vatan sevgisinin azaldığını görüyorum ve çok üzülüyorum.
Finlandiya’da ünlü tıp kurumlarına veya hastanelerine eğitim amaçlı olarak girebilmek mümkün müdür?
Avrupa topluluğu kuralları geçerli, o nedenle çok zorlaştı. En az 6-8 yıllık bir çalışma gerekiyor. Ama tabii ki çok zor olması, imkansız demek değil.
Finlandiya’da Türk hekimler arası dayanışma ne durumdadır?
Bizim sayımız burada eğer yanılmıyorsam 10 kişiden az. Özel bir ortak çalışmamız yok.

DÜNYA’DA TÜRK HEKİMLER VE BAŞARI ÖYKÜLERİ "JAPONYA’DA NÖRONLAR ÜZERİNE ÇALIŞAN DR. ÇAĞRI YALGIN"

Japonya’nın en önemli araştırma enstitülerinden biri olan RIKEN Beyin Bilimleri Enstitüsü’nde nörobilim alanında araştırmalar yürüten Dr. Çağrı Yalgın, nörobilimin Türkiye’de gayet gelişmiş durumda olduğunu, araştırmaların Japonya’dakine kıyasla daha çok hastalıklara odaklandığını söylüyor. Dr. Çağrı Yalgın Japonya’da eğitim almak isteyenlere rehber olacak bilgiler verdi.
Nöroşirürji kliniğinde gönüllü stajyer olarak vizitlere katıldığı sırada beynin hastalıkları kadar anatomisi ve çalışma esaslarının daha çok ilgisini çeken Dr. Çağrı Yalgın, lisans ve sonrasındaki süreçteki hocalarının teşviki ile sinirbilim alanında çalışmaya başlar. Sonraki süreçte Japonya’nın en önemli araştırma enstitülerinden biri olan RIKEN Beyin Bilimleri Enstitüsü’nde (RIKEN Brain Science Institute) araştırmalarına devam eden Yalgın, sinirbilimin Türkiye’de gayet gelişmiş durumda olduğunu ancak, bilim adamlarının biraz daha hastalıklara odaklandığını söylüyor. Nöronların dendritlerinin oluşumu, özellikle daha karmaşık ve basit yapılı dendritlerin oluşumundaki altyapısal farkları üzerine araştırmalarına devam eden Dr. Çağrı Yalgın, Japonya’daki çalışmaları hakkında Sağlık Dergisi Yazı İşleri Müdürü Esra Öz’e bilgi verdi.
Ne üzerine çalışıyorsunuz?
RIKEN BSI’da Moore Araştırma Grubu’nda genel araştırma konumuz sinir hücrelerinin (nöronların) gelişimi. Nöronların akson ve dendrit denen uzantıları var ve bu uzantıların ne zaman, nasıl oluştuğu, nereye yöneldiği, hücrenin bunları nereye uzatacağını nasıl belirlediği gibi sorular şu anda en yoğun araştırma konularından biri. Ben bu gelişimin hücre içi süreçleriyle ilgileniyorum.
Kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz?
Tıp eğitiminden sonra biyolojiye kayarak sinirbilimde uzmanlaşmaya çalışan bir araştırmacıyım. Ayrıca bilimle uğraşanların bilimi halka anlatması gerektiğini düşündüğümden amatör olarak bilim yazarlığı yapmaya çalışıyorum.
Bugüne kadar eğitim aldığınız ve çalıştığınız kurumlar hakkında bilgi verebilir misiniz?
Ortaokul ve liseyi İzmir’de Bornova Anadolu Lisesi’nde okudum ve bu açıdan çok şanslı olduğunu düşünüyorum. Şimdiki alanımla ilk olarak, tıp fakültesinde üçüncü yılın sonlarına doğru tanıştım. Dersimize gelen Prof. Dr. Türker Kılıç’ın çağrısıyla yazın Marmara Üniversitesi Hastanesi’nin nöroşirürji kliniğinde gönüllü stajyer olarak vizitlere katılarak, ameliyatlara girerek çalıştım. Bu esnada beynin hastalıkları kadar anatomisi, çalışma esasları daha çok ilgimi çekmeye başlamıştı. Bir yandan bu konuda daha çok okurken bir yandan da elektif stajımı nörolojide, elektif intörnlüğümü ise Hollanda Beyin Araştırmaları Enstitüsü’nde yaparak tecrübemi artırmaya çalıştım. Hollanda’ya gittiğimde moleküler çalışmalarla ilgili yalnızca kuramsal bilgilerim vardı. Araştırma ortamına ve laboratuvar pratiğine dair ilk bilgi ve tecrübelerimi buradaki danışmanlarımın sabrına borçluyum.
“Finlandiya Araştırma Açısından İyi Bir Ülke”
Daha sonra Finlandiya’da, şimdiki adıyla Doğu Finlandiya Üniversitesi’nde doktoraya başladım, ancak benim çalıştığım laboratuvar özelinde öğrencilere yol gösterecek bir sistem yoktu. Bu esnada çok da iyi bir burs kazanmıştım ama iki yıldan fazla kendi kendime yaptığım deneyler netice vermeyince başka bir yol aramaya karar verdim. Bu olumsuz duruma rağmen Finlandiya’nın araştırma açısından iyi bir ülke olduğunu söyleyebilirim. Düşük nüfuslu bir ülke olduklarından biyoteknoloji ve nanoteknoloji gibi alanlarda uzmanlaşıyor ve nitelikli çalışmalar yapıyorlar. Çalışma ortamı ve günlük yaşantı da tatmin edici, soğuğa ve kış karanlığına aldırmazsanız.
“RIKEN Beyin Bilimleri Enstitüsü’nde Bilimsel Çalışmaların Niteliği Yüksek”
RIKEN Beyin Bilimleri Enstitüsü’ne daha önce misafir araştırmacı olarak kısa süreliğine gelmiştim. Kendime yeni bir doktora fırsatı aradığımda burada hocam kendi laboratuvarına yeniden gelerek çalışmamı, aynı zamanda da SAİTAMA Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olmamı önerdi. Burada bilimsel çalışmaların yüksek niteliğini de göz önünde bulundurarak bu öneriyi kabul ettim.

“RIKEN İşbirliğine Açık Hale Geliyor”
RIKEN BSI kuruluşundan bu yana hemen her sinirbilim sahasını bulundurmak iddiasında bulunsa da yeni müdürümüz Prof. Susumu Tonegawa bunu değiştirmek ve belli alanlara odaklanmak istiyor. Ancak bunu yaparken Japonların birbirinden yalıtılmış, kendi kabuğu içinde çalışma geleneğini de değiştirmeye ve onların daha çok işbirliğine katmaya çalışıyor. Bunun için mesela kafeyi genişletti. Ortak seminerleri artırdı, hatta arada ikramlı toplantılar düzenledi ki araştırmacılar kaynaşsın. Bir de Japonlara bu esnada İngilizce konuşma şartı koydu ki İngilizcelerini geliştirsinler. Japonya’da tüm eğitim Japonca, bunun bir yan etkisi olarak yabancı dilde zayıf kalıyorlar.
“Biyolojik Verilerin Bilgisayarlarla Tahlili Önem Kazandı”
Tabii enstitüdeki gruplar arasında işbirliği mevcut. Her yerde olduğu gibi, hipotezlerini farklı yaklaşımlarla desteklemek isteyenler, birbirlerinin tecrübelerinden istifade etmek için işbirliğine gidiyor. Daha önceleri bu değişik fiziksel ve kimyasal yöntemlerdi. Ancak şimdi biyolojik verilerin muazzam büyüklüklere ulaşmasıyla daha iyi veri tahlili yapılabilmesi için bilgisayarların daha yaratıcı şekilde kullanılması da önem kazanmaya başladı. Bunun için yalnızca RIKEN BSI içindekilerle değil, diğer RIKEN enstitüleriyle de işbirlikleri başlatıldı.
Eğitim aldığınız kurumların hâlen bulunduğunuz konuma gelmenizdeki katkıları nelerdir, şu anda çalıştığın kurumu neden seçtiniz?
Türkiye’de özellikle yaptığı işi seven, bilimi bir hayat tarzı hâline getirmiş hocalarımızı örnek almaya çalıştım. Bu açıdan hem lisans öncesi, hem lisans ve sonrasındaki hocalarımın şevki benim için çok önemliydi. Şu anda çalıştığım enstitüde de alanlarında nitelikli çalışmalar yapmak için son derece şevkle çalışan araştırmacıları barındırdığından seçtim. Tabii birlikte çalıştığım hocam da daha önce dünyanın en ileri araştırma kurumlarında tecrübe edinmiş olduğundan bu tecrübelerden istifade etmek istedim.
Halen pratiğini yaptığınız branşın Türkiye ve Japonya’daki durumunu karşılaştırabilir misiniz?
Sinirbilim Türkiye’de gayet gelişmiş durumda, ama biraz daha hastalıklara odaklanmış durumda. Japonya’da ise 20. asrın başından bu yana gelişimsel biyoloji geleneğinin bir parçası olarak gelişimsel sinirbilim çok ileri seviyede. Bu alanda ABD, Japonya ve İngiltere birinci ligi oluşturuyor.
Yalnız daha önce duyduğum kadarıyla Türkiye’deki biyogüvenlik yasaları benim çalıştığım bu alt dalın gelişimini derinden etkileyebilir. Bu alanlarda sadece bir araştırmacı haftada 2-3 adet genetik deney yapıyorken, her deneye Ankara’dan izin alınması gereği bu gibi alanların, ki ortalama etkisi çok yüksek alanlardır, gelişimine çok büyük engel oluşturacaktır.
Hangi bilimsel dergileri takip ediyorsunuz?
Öncelikle editörlüğünü yaptığım aylık, ücretsiz, çevrimiçi “Açık Bilim” dergisini (acikbilim.com)önermek isterim. Bu dergide, Asimo üzerinde çalışan robotikçiden CERN’de araştırma yapanına kadar çok nitelikli Türk araştırmacıları ve öğrencileri bir araya getirmeyi başardık. Özellikle hem sitemizden hem iPod üzerinden dinlenebilen sesli söyleşilerimiz ilgi çekti ve bunları geliştirerek devam ettirmeyi düşünüyoruz.
Bunun dışında Türkiye’den Cumhuriyet Bilim TeknolojiCumhuriyet Bilim Teknoloji , Bilim ve GelecekBilim ve Gelecek , ayrıca NatureNature , ScienceScience , Current BiologyCurrent Biology düzenli olarak takip ettiklerimden.
Çalıştığınız veya ilgilendiğiniz alanlarda düzenli olarak takip ettiğiniz araştırma grupları ya da araştırmacılar var mı?
Genelde sinekte gelişimsel sinirbilim araştırması yapan laboratuvarları izliyorum. Özellikle benim senseimin hocaları Jan ikilisi Lily Jan ve Yuh Nung Jan ve onların diğer öğrencilerinin yayınları benim çalışmamla da yakından ilgili olduğundan bunları izliyorum.
Mesleğinizle ilgili en çok ziyaret ettiğiniz 3 internet sitesi nedir?
(1) The NodeThe Node , (2) NatureNature , (3) Biyo RSS
Sinirbilim alanında araştırma yapanlara mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz bir kitap hangisidir?
Francis Crick’in “Şaşırtan Varsayım ” kitabı temel bir eser, beyinle ilgilenenlere tavsiye ederim.
Bilim ile uğraşan veya ilgilenen herkese mutlaka okumalarını tavsiye ettiğiniz kitaplar hangileridir?
İngiliz hekim Ben Goldacre’ın Epsilon Yayınlarından “Sağlıklı Yaşam Yalanları” kitabını bilimle ilgilenenlere ve tüm hekimlere tavsiye ederim. Hattâ bilimle ilgilenmeyenlere de tavsiye ederim, çünkü anlatılanların ucu herkese dokunuyor. Dr Ben Goldacre, bu kitapta çıkar gruplarının, şarlatanların veya düpedüz yetersiz araştırmacıların, bilimin saygın konumunu hangi yöntemlerle suistimal ederek halkın sağlığıyla, parasıyla ve düşüncesiyle oynadığını çok güzel bir şekilde anlatmış.
Hâlen üzerinde çalışmakta olduğunuz araştırma konusu nedir?
Benim ilgi alanım, nöronların dendritlerinin oluşumu, özellikle daha karmaşık ve basit yapılı dendritlerin oluşumundaki altyapısal farklar. Bunun için sirke sineğinin (Drosophila melanogaster) kurtçuklarındaki çevresel sinir sistemi nöronlarını bir model olarak kullanıyorum, çünkü parlayan proteinler sayesinde dendritleriyle kolayca görüntülenebiliyorlar.
“Hangi Genlerin Nöronları Şekillendirdiğini Araştırıyoruz”
Biraz açayım, sinir sistemini, bilgisayar devrelerine benzetebiliriz, devreleri oluşturan iletken kablolar da sinir hücrelerinin uzantılarıdır. Her sinir hücresinin kendine özel uzantıları ve şekli var. Peki ama bu şekli nasıl buluyor, sinir sisteminin hangi hücresinin hangisiyle bağlanacağı nasıl belirleniyor? Sinir sistemi gelişiminin ilerledikçe birçok etmen işin içine giriyorsa da bu sürecin ilk basamakları büyük oranda genlerin denetimi altında. İşte bizim ilgi alanımız bu genlerin hangi genler olduğu ve hücreyi nasıl etkiledikleri. Genlerin İşlevini araştırmak için en uygun model organizlardan biri sirke sineği. Öncelikli avantajımız şu ki belirli genleri de değişinime uğratılmış (mutant) bireyleri kolaylıkla üretebiliyoruz.Bu yöntem bize “bu gen bu canlıda olmadığında bizim ağımız sinir hücresinin hali ne olur” sorusunun cevabını veriyor. Bu sonuçtan o genin işlevine dair çıkarımlar yapıyor ve bunlar daha ileri deneylerle sınıyoruz.

“Birçok Gen Araştırması Öncelikle Sirke Sineğinde Yapılıyor”

O baktığımız sinir hücresini binlerce başka hücre arasından nasıl seçiyoruz? Bu da sirke sineğinin diğer bir avantajı. İlgilendiğimiz hücrelere, yine genetik yollardan ““parlayan“ (fluoresan)” proteinler ürettirip, lazerli bir mikroskop altında onlara baktığımızda bu proteinler bu hücrelerden parıldıyor. Geri kalan her şey karanlıkta kaldığından bu hücrelerden başka hiçbir şey görmüyoruz. Bu yöntemleri başka hayvanlarda, meselâ farelerde uygulamak çok daha fazla para, zaman ve emeğe mal oluyor. Bu nedenle birçok gen araştırması öncelikle sirke sineğinde yapılıyor, buradan elde edilen olumlu neticelerle fare, maymun ve insan araştırmalarına geçiliyor.
Bu çalışmaları hangi kurumda yapmaktasınız, ekibinizden bahsedebilir misiniz?
Japonya’da çalışıyor olsam da bir nevi balon içinde yaşıyorum diyebilirim. RIKEN, yabancıların kolaylıkla çalışabilmesi için destek sunan bir kurum. Bunun yanı sıra bizim laboratuvarımızda gayet uluslararası bir ortam var. Çalışma dilimiz İngilizce. İngiliz “sensei”mizin yani hocamızın yanı sıra dünyanın dört bir yanından araştırmacılar var. Şans eseri bunların hepsi de çok kolay anlaşılır insanlar.
Bize araştırma ekibinizin  rutin bir gününü anlatabilir misiniz?
Herkesin deneyleri birbirinden farklı olduğu için herkesin zamanı birbirine uymuyor. Herkesin kendi deneylerine ve özel yaşantısına uydurduğu bir çalışma günü var. Meselâ ben işe sabah saat 5-6 arası başlarım. Diğerleri ise geç gelip geç ayrılır. Bütün bu işler arasında genelde öğle yemeklerini birlikte yiyoruz, zaman zaman da bir kahve molasında kendi araştırmalarımızı ya da o hafta yayınlanan bir makaleyi tartıştığımız oluyor.

Bunun dışında haftalık veri toplantılarımız var, herkes o hafta elde ettiği verileri kısaca gösteriyor ve tartışmaya açıyor. Deneylerdeki sorunlardan da bahsediyoruz, bu şekilde bu sorunlara yönelik çözüm önerileri tartışılıyor. Ben bu toplantıları gayet verimli buluyorum.